Mathbench

Hoofstuk 5: Meetkunde — Deel 1 (Q1–Q29)

Lyne, Hoeke, Driehoeke, Gelykvormigheid en Vierhoeke


Afdeling 5.1 — Lyne, Hoeke en Ewewydige Lyne


Q1Basies

Onderwerp: Supplementêre hoeke — om ’n vergelyking op te stel en op te los

Twee hoeke is supplementêr. Die een hoek meet (3x+10)°(3x + 10)° en die ander meet (2x10)°(2x - 10)°. Vind die waarde van xx.

A) 34

B) 36

C) 40

D) 38

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Supplementêre hoeke tel op tot 180°180°: (3x+10)+(2x10)=180(3x + 10) + (2x - 10) = 180.

  2. Vereenvoudig: 5x+0=1805x + 0 = 180, dus 5x=1805x = 180.

  3. Deel: x=36x = 36. Kontroleer: 3(36)+10=118°3(36)+10 = 118° en 2(36)10=62°2(36)-10 = 62°; 118+62=180°118 + 62 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 34: Omdat die 10-10-konstante in die tweede hoek vergeet is: 3x+10+2x=1805x+10=1805x=170x=343x + 10 + 2x = 180 \Rightarrow 5x + 10 = 180 \Rightarrow 5x = 170 \Rightarrow x = 34.

C) 40: Omdat supplementêre hoeke verkeerdelik behandel is asof hulle tot 200°200° optel: 5x=200x=405x = 200 \Rightarrow x = 40.

D) 38: Uit 5x+10=2005x + 10 = 200 (albei foute saam — ’n konstante wat ontbreek en ’n verkeerde totaal): 5x=190x=385x = 190 \Rightarrow x = 38.

Onthou: Supplementêre hoeke tel op tot 180°180°; komplementêre tel op tot 90°90°. Die geheuesteun: Supplementêr = Streep (reguit lyn) = 180°180°.


Q2Basies

Onderwerp: Hoeke op ’n reguit lyn

Twee aangrensende hoeke op ’n reguit lyn meet 3x°3x° en 2x°2x°. Vind die waarde van xx.

A) 36

B) 30

C) 40

D) 45

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Hoeke op ’n reguit lyn tel op tot 180°180°: 3x+2x=1803x + 2x = 180.

  2. 5x=180x=365x = 180 \Rightarrow x = 36.

  3. Kontroleer: 3(36)=108°3(36) = 108° en 2(36)=72°2(36) = 72°; 108+72=180°108 + 72 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 30: Omdat aanvaar is dat hoeke op ’n lyn tot 150°150° optel: 5x=150x=305x = 150 \Rightarrow x = 30.

C) 40: Omdat 200°200° as die reguitlyntotaal gebruik is: 5x=200x=405x = 200 \Rightarrow x = 40.

D) 45: Omdat een hoek gelyk aan 90°90° gestel is en die ander geïgnoreer is: 2x=90x=452x = 90 \Rightarrow x = 45.

Onthou: Hoeke op ’n reguit lyn tel altyd op tot 180°180° — dit is ’n grondliggende aksioma, nie iets wat afgelei moet word nie. Dit onderlê byna elke hoekberekening in vlakmeetkunde.


Q3Basies

Onderwerp: Regoorstaande hoeke

Twee reguit lyne sny mekaar. Een paar regoorstaande hoeke meet (5x15)°(5x - 15)° en (3x+15)°(3x + 15)°. Vind die grootte van die hoek.

A) 15°

B) 45°

C) 60°

D) 75°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Regoorstaande hoeke is gelyk: 5x15=3x+155x - 15 = 3x + 15.

  2. Los op: 2x=30x=152x = 30 \Rightarrow x = 15.

  3. Hoekgrootte: 5(15)15=7515=60°5(15) - 15 = 75 - 15 = 60°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 15°: Gee x=15x = 15 as die antwoord in plaas daarvan om die hoek te bereken. Om xx te vind is die tussenstap, nie die finale antwoord nie.

B) 45°: Omdat 3x=3(15)=453x = 3(15) = 45 bereken is — daar is net in ’n deel van die tweede uitdrukking vervang en die +15+15-konstante geïgnoreer.

D) 75°: Omdat 5x=5(15)=755x = 5(15) = 75 bereken is — daar is net in ’n deel van die eerste uitdrukking vervang en die 15-15-konstante geïgnoreer.

Onthou: Vervang xx altyd terug in die volledige oorspronklike uitdrukking om die hoek te vind. Om by xx te stop is ’n baie algemene eksamenfout.


Q4Intermediêr

Onderwerp: Ooreenkomstige hoeke by ewewydige lyne

Ewewydige lyne gesny deur ’n transversaal(7x - 11)°(5x + 29)°

Twee ewewydige lyne word deur ’n snylyn gesny. ’n Paar ooreenkomstige hoeke meet (7x11)°(7x - 11)° en (5x+29)°(5x + 29)°. Vind die grootte van die hoek.

A) 20°

B) 100°

C) 120°

D) 129°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Ooreenkomstige hoeke (F-hoeke) tussen ewewydige lyne is gelyk: 7x11=5x+297x - 11 = 5x + 29.

  2. Los op: 2x=40x=202x = 40 \Rightarrow x = 20.

  3. Hoekgrootte: 7(20)11=14011=129°7(20) - 11 = 140 - 11 = 129°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 20°: Gee x=20x = 20 in plaas daarvan om die hoek te bereken — die vraag vra vir die hoek, nie vir xx nie.

B) 100°: Omdat net in 5x=5(20)=1005x = 5(20) = 100 vervang is — en die +29+29-konstante geïgnoreer is.

C) 120°: ’n Tekenfout: 7(20)20=1207(20) - 20 = 120 — 20 is afgetrek in plaas van 11.

Onthou: Ooreenkomstige hoeke is slegs gelyk wanneer die lyne ewewydig is (die F-hoek-eienskap). As daar nie gesê word dat die lyne ewewydig is nie, geld hierdie verband nie.


Q5Intermediêr

Onderwerp: Ko-binnehoeke (hoeke aan dieselfde kant)

Ewewydige lyne gesny deur ’n transversaal(3x + 20)°(2x + 40)°

Twee ewewydige lyne word deur ’n snylyn gesny. Ko-binnehoeke meet (3x+20)°(3x + 20)° en (2x+40)°(2x + 40)°. Vind die waarde van xx.

A) 28

B) 26

C) 22

D) 24

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Ko-binnehoeke (C-hoeke) tussen ewewydige lyne is supplementêr: (3x+20)+(2x+40)=180(3x + 20) + (2x + 40) = 180.

  2. 5x+60=1805x=120x=245x + 60 = 180 \Rightarrow 5x = 120 \Rightarrow x = 24.

  3. Kontroleer: 3(24)+20=92°3(24)+20 = 92° en 2(24)+40=88°2(24)+40 = 88°; 92+88=180°92 + 88 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 26: Uit 5x=130x=265x = 130 \Rightarrow x = 26 — net 50 is van 180 afgetrek (die som van een konstante gebruik in plaas van albei: 20+40=6020 + 40 = 60, nie 50 nie).

C) 22: Uit 5x=110x=225x = 110 \Rightarrow x = 22 — 70 is van 180 afgetrek (’n ekstra konstante bygevoeg wat nie bestaan nie).

A) 28: Omdat die konstante in een hoek vergeet is: (3x)+(2x+40)=1805x+40=1805x=140x=28(3x) + (2x + 40) = 180 \Rightarrow 5x + 40 = 180 \Rightarrow 5x = 140 \Rightarrow x = 28.

Onthou: Ko-binnehoeke is supplementêr (180°180°); verwisselende en ooreenkomstige hoeke is gelyk. Die geheuesteun: ko-binnehoeke lê aan dieselfde kant van die snylyn en “voltooi” 180°180°.


Q6Intermediêr

Onderwerp: Verwisselende hoeke (Z-hoeke)

Ewewydige lyne gesny deur ’n transversaal(4x - 10)°(2x + 30)°

Twee ewewydige lyne word deur ’n snylyn gesny. Verwisselende hoeke meet (4x10)°(4x - 10)° en (2x+30)°(2x + 30)°. Vind die grootte van die hoek.

A) 20°

B) 80°

C) 70°

D) 110°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Verwisselende hoeke (Z-hoeke) tussen ewewydige lyne is gelyk: 4x10=2x+304x - 10 = 2x + 30.

  2. 2x=40x=202x = 40 \Rightarrow x = 20.

  3. Hoek: 4(20)10=8010=70°4(20) - 10 = 80 - 10 = 70°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 20°: Gee x=20x = 20 in plaas van die hoek.

B) 80°: Uit 4x=4(20)=804x = 4(20) = 80 — die 10-10-konstante is in die finale vervanging vergeet.

D) 110°: Omdat verwisselende hoeke as supplementêr (medebinne) behandel is: 4x10+2x+30=1804x - 10 + 2x + 30 = 180 gee ’n verkeerde resultaat, en 18070=110°180 - 70 = 110° is die supplement van die korrekte antwoord.

Onthou: Die drie hoekverbande by ewewydige lyne: Ooreenkomstig (F) = gelyk; Verwisselend (Z) = gelyk; Medebinne (C) = supplementêr. Die lettervorm wat tussen die ewewydige lyne geteken word, benoem elke verband.


Q7Intermediêr

Onderwerp: Ko-binnehoeke — om vir ’n onbekende op te los

Ewewydige lyne gesny deur ’n transversaal(3x + 30)°2x°

Twee ewewydige lyne word deur ’n snylyn gesny. Ko-binnehoeke meet (3x+30)°(3x + 30)° en 2x°2x°. Vind die waarde van xx.

A) 30

B) 25

C) 36

D) 24

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Ko-binnehoeke tel op tot 180°180°: (3x+30)+2x=180(3x + 30) + 2x = 180.

  2. 5x+30=1805x=150x=305x + 30 = 180 \Rightarrow 5x = 150 \Rightarrow x = 30.

  3. Kontroleer: 3(30)+30=120°3(30)+30 = 120° en 2(30)=60°2(30) = 60°; 120+60=180°120 + 60 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

C) 36: Omdat die +30+30-konstante heeltemal vergeet is: 5x=180x=365x = 180 \Rightarrow x = 36. Om konstantes te laat val, is die algemeenste algebraïese fout in meetkundige hoekprobleme.

B) 25: Uit 5x+30=1555x=125x=255x + 30 = 155 \Rightarrow 5x = 125 \Rightarrow x = 25155°155° is gebruik in plaas van 180°180° as die medebinnetotaal.

D) 24: Uit 5x+30=1505x=120x=245x + 30 = 150 \Rightarrow 5x = 120 \Rightarrow x = 24 — die medebinnesom (180°180°) is met die verwisselende-hoek-voorwaarde (gelyk) verwar, en 150°150° is toe as ’n kompromiswaarde gebruik.

Onthou: Wanneer jy ’n hoekvergelyking opstel, skryf elke term uitdruklik neer voordat jy vereenvoudig. Die +30+30-konstante verdwyn nie — dit moet van albei kante afgetrek word.


Q8Gevorderd

Onderwerp: Buitehoekstelling

’n Buitehoek van ’n driehoek meet 115°115°. Een van die twee nie-aangrensende binnehoeke is 48°48°. Vind die ander nie-aangrensende binnehoek.

A) 48°

B) 67°

C) 57°

D) 52°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die Buitehoekstelling: ’n buitehoek is gelyk aan die som van die twee nie-aangrensende (afgeleë) binnehoeke.

  2. Laat die onbekende hoek θ\theta wees: 115=48+θθ=67°115 = 48 + \theta \Rightarrow \theta = 67°.

  3. Verifikasie met die volle driehoek: die binnehoek by die buitehoek se hoekpunt =180115=65°= 180 - 115 = 65°. Som: 48+67+65=180°48 + 67 + 65 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 48°: Kopieer bloot die gegewe hoek — geen stelling is toegepas nie.

D) 52°: Uit 1804880=52180 - 48 - 80 = 52 — die derde hoek is verkeerdelik bereken met ’n spookwaarde van 80°80°.

C) 57°: Omdat die binnehoek by die hoekpunt bereken is (180115=65°180 - 115 = 65°) en daar toe ’n rekenfout gemaak is: 658=5765 - 8 = 57.

Onthou: Die Buitehoekstelling volg direk uit twee feite: hoeke in ’n driehoek tel op tot 180°180°, en supplementêre hoeke tel op tot 180°180°. Dit spaar jou daarvan om die derde binnehoek te moet vind.


Afdeling 5.2 — Driehoeke — Tipes, Eienskappe, Kongruensie


Q9Basies

Onderwerp: Hoeksom van ’n driehoek

In driehoek ABCABC is hoek A=2x°A = 2x°, hoek B=3x°B = 3x°, en hoek C=x°C = x°. Vind die waarde van xx.

A) 30

B) 36

C) 25

D) 45

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Hoeke in enige driehoek tel op tot 180°180°: 2x+3x+x=1802x + 3x + x = 180.

  2. 6x=180x=306x = 180 \Rightarrow x = 30.

  3. Die drie hoeke is 60°60°, 90°90° en 30°30° — ’n geldige reghoekige driehoek.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 36: Omdat verkeerd getel is: net 2x+3x=5x2x + 3x = 5x is opgetel en die derde hoek xx weggelaat: 5x=180x=365x = 180 \Rightarrow x = 36.

C) 25: Uit 6x+30=180x=256x + 30 = 180 \Rightarrow x = 25 — ’n spookkonstante is bygevoeg wat nie in die oorspronklike uitdrukking is nie.

D) 45: Uit 4x=1804x = 180 (verkeerd getel: moontlik x+3x=4xx + 3x = 4x en 2x2x geïgnoreer): x=45x = 45.

Onthou: Die hoeksom van ’n driehoek is altyd 180°180°, ongeag vorm of grootte. Tel elke hoekuitdrukking voordat jy vereenvoudig — dit is maklik om ’n term te mis.


Q10Basies

Onderwerp: Gelykbenige driehoek — basishoeke

Gelykbenige driehoek met toppunthoek van 50 gradeABC50°

’n Gelykbenige driehoek het ’n tophoek van 50°50°. Vind die grootte van elke basishoek.

A) 55°

B) 75°

C) 70°

D) 65°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. In ’n gelykbenige driehoek is die twee basishoeke gelyk. Laat elkeen β\beta wees.

  2. Hoeksom: 50+2β=1802β=130β=65°50 + 2\beta = 180 \Rightarrow 2\beta = 130 \Rightarrow \beta = 65°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 55°: Uit 2β=18070=110β=552\beta = 180 - 70 = 110 \Rightarrow \beta = 5570°70° is as die tophoek gebruik in plaas van 50°50° (’n leesfout).

C) 70°: Uit 2β=140β=702\beta = 140 \Rightarrow \beta = 70 — net 40°40° is afgetrek (die helfte van die tophoek) in plaas van die volle 50°50°: die tophoek is moontlik gehalveer voor die aftrekking.

B) 75°: Uit 2β=150β=752\beta = 150 \Rightarrow \beta = 75 — net 30°30° is van 180°180° afgetrek (moontlik die komplement van 60°60° vir die tophoek gebruik).

Onthou: Vir enige gelykbenige driehoek: basishoek =(180°toppunt)/2= (180° - \text{toppunt})/2. Die tophoek en die twee basishoeke verdeel 180°180°; simmetrie gee elke basishoek ’n gelyke deel van die res.


Q11Intermediêr

Onderwerp: Stelling van Pythagoras — om die skuinssy te vind

’n Reghoekige driehoek het regsye van lengte 77 cm en 2424 cm. Vind die lengte van die skuinssy.

A) 20 cm

B) 25 cm

C) 24 cm

D) 26 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Pas die stelling van Pythagoras toe: c2=72+242=49+576=625c^2 = 7^2 + 24^2 = 49 + 576 = 625.

  2. c=625=25c = \sqrt{625} = 25 cm.

  3. 7-24-257\text{-}24\text{-}25 is ’n standaard Pythagoras-drietal, saam met 3-4-53\text{-}4\text{-}5 en 5-12-135\text{-}12\text{-}13.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 20 cm: Waarskynlik weens rekenfoute by die berekening van 625\sqrt{625}, of omdat die regsye bymekaar getel is in plaas daarvan om Pythagoras te gebruik: 7+2411=207 + 24 - 11 = 20.

C) 24 cm: Lees bloot een van die gegewe regsye terug as die skuinssy — die stelling word glad nie toegepas nie.

D) 26 cm: Omdat 625=25\sqrt{625} = 25 as 676=26\sqrt{676} = 26 verkeerd gelees is — 625625 is met die volkome vierkant 676=262676 = 26^2 verwar.

Onthou: Memoriseer die algemene Pythagoras-drietalle: 3-4-53\text{-}4\text{-}5, 5-12-135\text{-}12\text{-}13, 7-24-257\text{-}24\text{-}25, 8-15-178\text{-}15\text{-}17, 9-40-419\text{-}40\text{-}41. Om hulle onmiddellik te herken, spaar tyd.


Q12Intermediêr

Onderwerp: Kongruensie van driehoeke — om die korrekte voorwaarde te identifiseer

Twee reghoekige driehoeke het dieselfde skuinssylengte en dieselfde lengte vir een regsy. Watter kongruensievoorwaarde bewys dat hulle kongruent is?

A) S-S-S

B) S-H-S

C) R-H-S

D) H-H-S

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Jy kry ’n regte hoek, die skuinssy en een sy — dit is die R-H-S-voorwaarde (Regte hoek, Hipotenusa, Sy), wat slegs op reghoekige driehoeke van toepassing is.

(Pythagoras sou die derde sy gee, maar R-H-S vereis nie dat jy dit vind nie.)

Waarom die ander verkeerd is:

  • A S-S-S vereis dat al drie sye gegee word; net twee is.
  • B S-H-S vereis die hoek tussen die twee gegewe sye. Die regte hoek lê tussen die twee regsye, nie tussen die skuinssy en ’n regsy nie.
  • D H-H-S vereis ’n tweede hoek, wat nie gegee is nie.

Onthou: R-H-S werk omdat ’n regte hoek plus die skuinssy die driehoek se vorm reeds vaslê — nog een sy pen dit heeltemal vas. Kontroleer dat die driehoek reghoekig is voordat jy daarna gryp.


Q13Intermediêr

Onderwerp: Buitehoekstelling — afgeleë binnehoek

Die buitehoek van ’n driehoek is 120°120°. Een van die nie-aangrensende binnehoeke is 45°45°. Vind die ander nie-aangrensende binnehoek.

A) 80°

B) 65°

C) 75°

D) 60°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Buitehoek = som van twee afgeleë binnehoeke: 120=45+θ120 = 45 + \theta.

  2. θ=75°\theta = 75°.

  3. Kontroleer: die binnehoek by die buitehoekpunt is 180120=60°180 - 120 = 60°. Driehoeksom: 45+75+60=180°45 + 75 + 60 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 65°: Rekenfout: 1204510=65120 - 45 - 10 = 65 (’n ekstra 10 afgetrek).

A) 80°: Uit 12045+5=80120 - 45 + 5 = 80 (opgetel in plaas van afgetrek, met ’n oorblywende glips).

D) 60°: Vind die binnehoek by die buitehoekpunt (180120=60°180 - 120 = 60°) eerder as die afgeleë binnehoek waarvoor gevra is.

Onthou: Die Buitehoekstelling het twee “afgeleë” hoeke aan die oorkant van die driehoek. Identifiseer watter afgeleë hoek gegee is en watter onbekend is voordat jy die stelling toepas.


Q14Intermediêr

Onderwerp: Hoogte van ’n gelykbenige driehoek

Gelykbenige driehoek, gelyke sye 10 cm en basis 12 cmABC10 cm10 cm12 cm

’n Gelykbenige driehoek het twee gelyke sye van 1010 cm en ’n basis van 1212 cm. Vind die loodregte hoogte vanaf die toppunt tot by die basis.

A) 6 cm

B) 8 cm

C) 10 cm

D) 12 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die loodlyn vanaf die toppunt halveer die basis: halwe basis =6= 6 cm.

  2. Dit vorm ’n reghoekige driehoek met skuinssy 1010 cm en basisregsy 66 cm.

  3. Hoogte: h=10262=10036=64=8h = \sqrt{10^2 - 6^2} = \sqrt{100 - 36} = \sqrt{64} = 8 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 6 cm: Is die halwe basis — ’n korrekte tussenwaarde, maar nie die hoogte nie. Die student het een stap te vroeg gestop.

C) 10 cm: Is een van die gelyke sye (die skuinssy van die reghoekige driehoek wat gevorm word), nie die hoogte nie.

D) 12 cm: Is die basislengte — die beginwaarde, nie die antwoord nie.

Onthou: Laat in enige gelykbenige driehoek ’n loodlyn sak vanaf die toppunt tot by die middelpunt van die basis. Dit skep twee kongruente reghoekige driehoeke. Pas Pythagoras toe om die hoogte te vind — die halwe basis is ’n regsy, en die gelyke sy is die skuinssy.


Q15Gevorderd

Onderwerp: Kongruensie van driehoeke — die S-S-S-voorwaarde

Twee driehoeke het onderskeidelik sye van 55 cm, 77 cm en 99 cm. Volgens watter voorwaarde is hulle kongruent?

A) S-H-S

B) R-H-S

C) H-H-S

D) S-S-S

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Al drie ooreenstemmende sye is gelyk: 5=55 = 5, 7=77 = 7, 9=99 = 9.

  2. Dit pas by die S-S-S (Sy-Sy-Sy)-voorwaarde: drie gelyke ooreenstemmende sye waarborg kongruensie.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) S-H-S: Vereis twee sye en die ingeslote hoek. Geen hoek is gegee nie.

B) R-H-S: Geld slegs vir reghoekige driehoeke. Daar word nie gesê dat hierdie driehoeke reghoekig is nie (’n sy van 99 cm oorkant ’n paar van 55 cm en 77 cm gee ’n nie-reghoekige driehoek volgens die omgekeerde van Pythagoras: 52+72=7481=925^2 + 7^2 = 74 \ne 81 = 9^2).

C) H-H-S: Vereis twee hoeke en ’n nie-ingeslote sy. Geen hoeke is gegee nie.

Onthou: S-S-S is die mees direkte kongruensievoorwaarde — drie gelyke sye bepaal ’n driehoek eenduidig. As jy al drie sye en geen hoeke kry nie, is S-S-S die gepaste voorwaarde.


Q16Gevorderd

Onderwerp: Oppervlakte van ’n driehoek met basis en hoogte

’n Driehoek het ’n basis van 1515 cm en ’n loodregte hoogte van 88 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 60 cm²

B) 56 cm²

C) 56.5 cm²

D) 45 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Oppervlakte =12×basis×hoogte=12×15×8= \tfrac{1}{2} \times \text{basis} \times \text{hoogte} = \tfrac{1}{2} \times 15 \times 8.

  2. =12×120=60= \tfrac{1}{2} \times 120 = 60 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 45 cm²: Uit 12×15×6=45\tfrac{1}{2} \times 15 \times 6 = 4566 is gebruik in plaas van 88 vir die hoogte (’n leesfout), of uit 15×3=4515 \times 3 = 45 (net die basis deur 5 gedeel).

B) 56 cm²: Uit 12×8×14=56\tfrac{1}{2} \times 8 \times 14 = 561414 is gebruik in plaas van 1515 (een te veel op die basis).

C) 56.5 cm²: Uit 12×15×7.5356.5\tfrac{1}{2} \times 15 \times 7.53 \approx 56.5 — ’n verkeerde hoogtewaarde is vervang.

Onthou: Oppervlakte =12bh= \tfrac{1}{2}bh vereis dat die hoogte die loodregte afstand van die basislyn tot by die teenoorstaande hoekpunt is. ’n Skuins sy is nooit die hoogte nie, tensy die driehoek reghoekig is met die regte hoek by die basis.


Afdeling 5.3 — Gelykvormigheid en Eweredigheid


Q17Basies

Onderwerp: Gelykvormige driehoeke — om ’n ooreenstemmende sy te vind

Twee gelykvormige driehoeke het sye in die verhouding 2:32:3. Die kleiner driehoek het ’n sy van 88 cm. Vind die ooreenstemmende sy van die groter driehoek.

A) 9 cm

B) 6 cm

C) 16 cm

D) 12 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Die skaalfaktor van klein na groot is 32\tfrac{3}{2}.

  2. Ooreenstemmende sy =8×32=12= 8 \times \tfrac{3}{2} = 12 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 6 cm: Omdat die omgekeerde skaalfaktor toegepas is: 8×235.38 \times \tfrac{2}{3} \approx 5.3, opgerond, of omdat die verhoudingsverskil afgetrek is: 82=68 - 2 = 6 (die verhouding as ’n aftrekopdrag behandel).

C) 16 cm: Omdat met 2 vermenigvuldig is in plaas van met 32\tfrac{3}{2}: 8×2=168 \times 2 = 16 (“verhouding 2:32:3” verwar met “vermenigvuldig met die eerste getal”).

A) 9 cm: Omdat 1 vir elke verhoudingseenheid bygetel is: 8+(32)=98 + (3 - 2) = 9 — ’n verhoudingswanbegrip waar die verhoudingsverskil direk bygetel word.

Onthou: Om tussen gelykvormige figure om te skakel, vermenigvuldig met die skaalfaktor (groot/klein) of deel deur (klein/groot). Bepaal altyd eers watter rigting — klein na groot of groot na klein — voordat jy bereken.


Q18Basies

Onderwerp: Oppervlakteverhouding van gelykvormige figure

Twee gelykvormige figure het ’n lineêre skaalfaktor van 3:13:1. Wat is hulle oppervlakteverhouding?

A) 9:1

B) 3:1

C) 27:1

D) 6:1

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Oppervlaktes skaal met die kwadraat van die lineêre skaalfaktor: oppervlakteverhouding =32:12=9:1= 3^2 : 1^2 = 9 : 1.

  2. As een figuur ’n oppervlakte AA het, het die gelykvormige figuur wat met kk geskaal is ’n oppervlakte k2Ak^2 A.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 3:1: Kopieer bloot die lineêre verhouding sonder om te kwadreer — die algemeenste fout by gelykvormigheidsverhoudingsvrae.

C) 27:1: Is die volumeverhouding (333^3), nie die oppervlakteverhouding nie. Studente wat die “kubus vir volume”-reël ken, pas dit soms ook op oppervlakte toe.

D) 6:1: Omdat die lineêre verhouding verdubbel is: 3×2=63 \times 2 = 6. Daar is geen meetkundige regverdiging hiervoor nie.

Onthou: Die goue reël van gelykvormigheid: lengtes skaal met kk, oppervlaktes skaal met k2k^2, volumes skaal met k3k^3. Hou hierdie uitmekaar — om lineêre en oppervlakteverhoudings te verwar is ’n klassieke eksamenslaggat.


Q19Intermediêr

Onderwerp: Om ’n ontbrekende sy in gelykvormige driehoeke te vind

Twee gelykvormige driehoeke het onderskeidelik sye 66 cm, 88 cm, 1010 cm en xx cm, 1212 cm, 1515 cm. Vind xx.

A) 6

B) 8

C) 9

D) 12

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Identifiseer die skaalfaktor: 12/8=3/212/8 = 3/2 en 15/10=3/215/10 = 3/2. Die skaalfaktor is 32\tfrac{3}{2}.

  2. x=6×32=9x = 6 \times \tfrac{3}{2} = 9 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 6: Kopieer bloot die eerste sy van die kleiner driehoek sonder om te skaal.

B) 8: Kopieer die tweede sy van die kleiner driehoek — nog ’n ongeskaalde waarde.

D) 12: Kopieer een van die groter driehoek se sye in plaas daarvan om die onbekende te bereken.

Onthou: Bepaal eers die skaalfaktor uit enige paar bekende ooreenstemmende sye, en pas dit dan toe om die onbekende te vind. Verifieer altyd met ’n tweede paar bekende sye om te bevestig dat die driehoeke werklik gelykvormig is.


Q20Intermediêr

Onderwerp: Skaduwee-eweredigheid

’n Paal van 66 m gooi ’n skaduwee van 44 m. Op dieselfde tydstip gooi ’n gebou ’n skaduwee van 2020 m. Vind die hoogte van die gebou.

A) 10 m

B) 30 m

C) 24 m

D) 20 m

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die paal en die gebou is op dieselfde tyd van die dag gelykvormig aan hulle skaduwees: 64=h20\dfrac{6}{4} = \dfrac{h}{20}.

  2. Kruisvermenigvuldig: 4h=120h=304h = 120 \Rightarrow h = 30 m.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 10 m: Omdat 64=26 - 4 = 2 gestel is (verskilmetode) en by 20...=1020 - ... = 10 getel is: ’n benadering wat nie wiskundig is nie.

D) 20 m: Lees bloot die skaduweelengte terug as die hoogte — die skaalfaktor word vergeet.

C) 24 m: Uit 6×4=246 \times 4 = 24 — die paalhoogte is met die skaduweelengte vermenigvuldig in plaas daarvan om die verhouding te gebruik.

Onthou: Skaduweeprobleme is direkte eweredigheid: hoogte/skaduwee = konstant vir alle voorwerpe op dieselfde tydstip. Stel die verhoudingsvergelyking op voordat jy oplos — moenie raai deur rou waardes op te tel of te vermenigvuldig nie.


Q21Gevorderd

Onderwerp: Meetkundige gemiddeld as hoogtelyn in ’n reghoekige driehoek

In reghoekige driehoek ABCABC met die regte hoek by CC word die hoogtelyn CDCD na die skuinssy ABAB getrek. As AD=4AD = 4 cm en DB=9DB = 9 cm, vind die lengte van CDCD.

A) 7 cm

B) 5 cm

C) 6 cm

D) 8 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Volgens die meetkundige-gemiddeld-verband in ’n reghoekige driehoek: CD2=AD×DBCD^2 = AD \times DB.

  2. CD2=4×9=36CD=6CD^2 = 4 \times 9 = 36 \Rightarrow CD = 6 cm.

  3. Hierdie resultaat volg uit die feit dat driehoeke ACDACD, CDBCDB en ACBACB almal gelykvormig is.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 5 cm: Uit CD=AD+DB2=4+92=6.5CD = \tfrac{AD + DB}{2} = \tfrac{4+9}{2} = 6.5, afgerond na 5 (’n verkeerde toepassing van die rekenkundige gemiddeld).

A) 7 cm: Omdat die twee segmente AD=4AD = 4 en DB=9DB = 9 verkeerd gekombineer is met ’n optel-en-aanpas-glips; die meetkundige-gemiddeld-verband gee 4×9=6\sqrt{4 \times 9} = 6, nooit ’n som van die segmente nie.

D) 8 cm: Uit CD=4×94.5=8CD = \tfrac{4 \times 9}{4.5} = 8 — die verband is omgekeer of ’n verkeerde formule is gebruik.

Onthou: Wanneer ’n hoogtelyn vanaf die regte hoek na die skuinssy getrek word, is die hoogtelyn die meetkundige gemiddeld van die twee segmente wat dit skep: h2=pqh^2 = p \cdot q. Dit is ’n gevolg van drie geneste gelykvormige driehoeke.


Q22Gevorderd

Onderwerp: Volumeverhouding van gelykvormige voorwerpe

Twee gelykvormige silinders het hulle hoogtes in die verhouding 2:52:5. Wat is hulle volumeverhouding?

A) 4:25

B) 2:125

C) 2:5

D) 8:125

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Volumes van gelykvormige voorwerpe skaal met die kubus van die lineêre skaalfaktor.

  2. Volumeverhouding =23:53=8:125= 2^3 : 5^3 = 8 : 125.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 4:25: Is die oppervlakteverhouding — 22:522^2 : 5^2. Studente wat “k2k^2 vir oppervlakte” leer, pas dit soms ook op volume toe.

C) 2:5: Is die oorspronklike lineêre verhouding — die volumes is glad nie geskaal nie.

B) 2:125: Omdat slegs die tweede term gekubus is en die eerste onveranderd gelaat is. Albei terme moet gekubus word, anders word die verhouding glad nie geskaal nie.

Onthou: Gelykvormige voorwerpe: lengtes skaal met kk, oppervlaktes (vlakke, dwarssnitte) skaal met k2k^2, volumes skaal met k3k^3. Elke mag stem ooreen met een dimensie meer wat geskaal word.


Afdeling 5.4 — Vierhoeke


Q23Basies

Onderwerp: Hoeksom van ’n vierhoek

Die hoeke in ’n vierhoek is 80°80°, 95°95°, 110°110° en x°. Vind xx.

A) 65°

B) 75°

C) 70°

D) 80°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die hoeke in enige vierhoek tel op tot 360°360°: 80+95+110+x=36080 + 95 + 110 + x = 360.

  2. 285+x=360x=75°285 + x = 360 \Rightarrow x = 75°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 65°: Uit 80+95+110+x=350x=6580 + 95 + 110 + x = 350 \Rightarrow x = 65350°350° is gebruik in plaas van 360°360° as die vierhoek se hoeksom.

C) 70°: Uit 80+95+110+x=355x=7080 + 95 + 110 + x = 355 \Rightarrow x = 70355°355° is gebruik, of ’n rekenfout is gemaak: 80+95=17580 + 95 = 175, 175+110=285175 + 110 = 285; 360285=75360 - 285 = 75 maar 355285=70355 - 285 = 70 is bereken.

D) 80°: Kopieer die eerste gegewe hoek — die student het moontlik die vergelyking heeltemal geïgnoreer.

Onthou: Enige vierhoek (ongeag vorm) het hoeksom 360°360°. Dit is omdat enige vierhoek in twee driehoeke verdeel kan word, elk met 180°180°: 2×180°=360°2 \times 180° = 360°.


Q24Basies

Onderwerp: Diagonaal van ’n reghoek — Pythagoras-drietal

’n Reghoek het lengte 1212 cm en breedte 55 cm. Vind die lengte van sy diagonaal.

A) 13 cm

B) 10 cm

C) 12 cm

D) 7 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. ’n Reghoek se diagonaal is die skuinssy van ’n reghoekige driehoek met regsye gelyk aan die lengte en die breedte.

  2. d=122+52=144+25=169=13d = \sqrt{12^2 + 5^2} = \sqrt{144 + 25} = \sqrt{169} = 13 cm.

  3. 5-12-135\text{-}12\text{-}13 is ’n standaard Pythagoras-drietal.

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 7 cm: Uit 125=712 - 5 = 7 — die twee sye is afgetrek in plaas daarvan om Pythagoras te gebruik.

B) 10 cm: Uit 12252=11910.9\sqrt{12^2 - 5^2} = \sqrt{119} \approx 10.9, of verwar met die 66-88-1010-drietal.

C) 12 cm: Is die langer sy van die reghoek, nie die diagonaal nie.

Onthou: Die diagonaal van ’n reghoek word met Pythagoras gevind: d=l2+w2d = \sqrt{l^2 + w^2}. Vir reghoeke waarvan die sye Pythagoras-drietalle vorm (33-44-55, 55-1212-1313, 88-1515-1717), is die diagonaal presies sonder dat ’n sakrekenaar nodig is.


Q25Intermediêr

Onderwerp: Diagonaal van ’n reghoek

’n Reghoek het lengte 88 cm en breedte 66 cm. Vind die lengte van sy diagonaal.

A) 7 cm

B) 12 cm

C) 10 cm

D) 14 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. d=82+62=64+36=100=10d = \sqrt{8^2 + 6^2} = \sqrt{64 + 36} = \sqrt{100} = 10 cm.

  2. 6-8-106\text{-}8\text{-}10 is die 3-4-53\text{-}4\text{-}5-drietal geskaal met 22.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 12 cm: Uit 8+62=128 + 6 - 2 = 12 — opgetel en afgetrek in plaas daarvan om Pythagoras te gebruik.

A) 7 cm: Uit 86+5=78 - 6 + 5 = 7 of 8262=285.3\sqrt{8^2 - 6^2} = \sqrt{28} \approx 5.3, opgerond.

D) 14 cm: Uit 8+6=148 + 6 = 14 — die twee sye is bymekaar getel, wat die omtrek van twee sye gee, nie die diagonaal nie.

Onthou: Om geskaalde Pythagoras-drietalle te ken, spaar tyd: 3-4-5×2=6-8-103\text{-}4\text{-}5 \times 2 = 6\text{-}8\text{-}10. Memoriseer die algemeenstes sodat jy die antwoord onmiddellik kan aflees.


Q26Intermediêr

Onderwerp: Sylengte van ’n ruit uit sy diagonale

Ruit met diagonale van 8 cm en 6 cmABCD8 cm6 cm

’n Ruit het diagonale van lengte 88 cm en 66 cm. Vind die lengte van een sy.

A) 4 cm

B) 5 cm

C) 6 cm

D) 7 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die diagonale van ’n ruit halveer mekaar loodreg: die halwe diagonale is 44 cm en 33 cm.

  2. Elke sy is die skuinssy van ’n reghoekige driehoek met regsye 44 cm en 33 cm.

  3. Sy =42+32=16+9=25=5= \sqrt{4^2 + 3^2} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 4 cm: Is die helfte van die langer diagonaal — die korrekte tussenwaarde, maar nie die sylengte nie.

C) 6 cm: Is die korter diagonaal — ’n gegewe waarde, nie die sy nie.

D) 7 cm: Uit 4+3=74 + 3 = 7 — die halwe diagonale is bymekaar getel in plaas daarvan om Pythagoras toe te pas.

Onthou: Die sleuteleienskap: die diagonale van ’n ruit halveer mekaar teen 90°90°. Dit skep vier kongruente reghoekige driehoeke waarvan die skuinssy die ruit se sy is.


Q27Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n parallelogram

’n Parallelogram het ’n basis van 1212 cm en ’n loodregte hoogte van 77 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 42 cm²

B) 72 cm²

C) 96 cm²

D) 84 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Oppervlakte van ’n parallelogram =basis×hoogte=12×7=84= \text{basis} \times \text{hoogte} = 12 \times 7 = 84 cm².

  2. Let wel: die hoogte moet die loodregte afstand tussen die ewewydige sye wees — nie die skuins sy nie.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 42 cm²: Uit 12×12×7=42\tfrac{1}{2} \times 12 \times 7 = 42 — die driehoek se oppervlakteformule is gebruik in plaas van dié van die parallelogram. ’n Parallelogram is twee keer die oppervlakte van die driehoek met dieselfde basis en hoogte.

B) 72 cm²: Uit 12×6=7212 \times 6 = 7266 is vervang in plaas van 77 (die hoogte verkeerd gelees).

C) 96 cm²: Uit 12×8=9612 \times 8 = 9688 is vervang in plaas van 77, moontlik deur 11 by die hoogte te tel.

Onthou: Oppervlakte van ’n parallelogram =bh= bh (geen 12\tfrac{1}{2} nie). Die formule verskil van dié van ’n driehoek (12bh\tfrac{1}{2}bh) omdat twee kongruente driehoeke saam die parallelogram vorm.


Q28Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n trapesium

’n Trapesium het ewewydige sye van 1010 cm en 1414 cm, en ’n loodregte hoogte van 88 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 96 cm²

B) 80 cm²

C) 88 cm²

D) 60 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Oppervlakte van ’n trapesium =12(a+b)×h=12(10+14)×8= \tfrac{1}{2}(a + b) \times h = \tfrac{1}{2}(10 + 14) \times 8.

  2. =12×24×8=12×192=96= \tfrac{1}{2} \times 24 \times 8 = \tfrac{1}{2} \times 192 = 96 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 60 cm²: Omdat net een ewewydige sy gebruik is: 12×10×12=60\tfrac{1}{2} \times 10 \times 12 = 60 of 10×6=6010 \times 6 = 60.

B) 80 cm²: Uit 10×8=8010 \times 8 = 80 — net een van die ewewydige sye is met die hoogte vermenigvuldig, en die ander geïgnoreer.

C) 88 cm²: Uit 12(10+12)×8=88\tfrac{1}{2}(10 + 12) \times 8 = 881212 is gebruik in plaas van 1414 vir die tweede ewewydige sy (verkeerd gelees).

Onthou: Die trapesium se oppervlakteformule gebruik die gemiddeld van die twee ewewydige sye: A=12(a+b)hA = \tfrac{1}{2}(a+b)h. Dink daaraan as die oppervlakte van ’n reghoek met breedte gelyk aan die gemiddelde ewewydige sy.


Q29Gevorderd

Onderwerp: Oppervlakte van ’n vlieër met sy diagonale

Vlieër met diagonale van 10 cm en 8 cmABCD10 cm8 cm

’n Vlieër het diagonale van lengte 1010 cm en 88 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 36 cm²

B) 40 cm²

C) 48 cm²

D) 56 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die oppervlakte van ’n vlieër (en enige vierhoek met loodregte diagonale) is: A=12d1d2A = \tfrac{1}{2} d_1 d_2.

  2. A=12×10×8=40A = \tfrac{1}{2} \times 10 \times 8 = 40 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 36 cm²: Uit 12(10+8)2/...\tfrac{1}{2}(10 + 8)^2/... , of omdat net een diagonaal gebruik is: 12×8×9=36\tfrac{1}{2} \times 8 \times 9 = 36 (99 as die helfte van die volle diagonaal gebruik).

C) 48 cm²: Uit 12(10+8)×=12(18)(5.3)48\tfrac{1}{2}(10 + 8) \times \ldots = \tfrac{1}{2}(18)(5.3) \approx 48 — die vlieërformule is met die trapesiumformule verwar.

D) 56 cm²: Uit 12×(10+8)×8..\tfrac{1}{2} \times (10+8) \times \tfrac{8}{..} , of uit 8×7=568 \times 7 = 56 (77 gebruik in plaas van 102\tfrac{10}{2}).

Onthou: ’n Vlieër se diagonale is loodreg en die een halveer die ander. Die oppervlakteformule 12d1d2\tfrac{1}{2}d_1 d_2 geld vir enige vierhoek waarvan die diagonale loodreg is — insluitend ruite en vierkante (wat spesiale vlieërs is).


Hoofstuk 5: Meetkunde — Deel 2 (Q30–Q60)

Sirkels, Omtrek en Oppervlakte, Buite-oppervlakte en Volume, Koördinaatmeetkunde


Afdeling 5.5 — Sirkels — Boë, Sektore, Koorde


Q30Basies

Onderwerp: Omtrek van ’n sirkel

Vind die omtrek van ’n sirkel met radius 77 cm. Laat jou antwoord in terme van π\pi.

A) 7π7\pi cm

B) 49π49\pi cm

C) 28π28\pi cm

D) 14π14\pi cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Omtrek =2πr=2×π×7=14π= 2\pi r = 2 \times \pi \times 7 = 14\pi cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 7π7\pi cm: Uit πr\pi r — die faktor 22 in die omtrekformule is vergeet.

C) 28π28\pi cm: Uit 4πr4\pi r — daar is met 44 vermenigvuldig in plaas van 22, moontlik deur omtrek te verwar met die omtrek van ’n vierkant met sy rr.

B) 49π49\pi cm: Uit πr2=49π\pi r^2 = 49\pi — die oppervlakteformule is gebruik in plaas van die omtrekformule.

Onthou: Omtrek =2πr= 2\pi r; Oppervlakte =πr2= \pi r^2. Die een bevat rr, die ander r2r^2 — hou hulle visueel uitmekaar wanneer jy skryf.


Q31Basies

Onderwerp: Oppervlakte van ’n sektor

’n Sirkel het radius 99 cm. ’n Sektor onderspan ’n hoek van 80°80° by die middelpunt. Vind die oppervlakte van die sektor in terme van π\pi.

A) 9π9\pi cm²

B) 12π12\pi cm²

C) 18π18\pi cm²

D) 24π24\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Sektoroppervlakte =θ360×πr2=80360×π×81= \dfrac{\theta}{360} \times \pi r^2 = \dfrac{80}{360} \times \pi \times 81.

  2. =29×81π=162π9=18π= \dfrac{2}{9} \times 81\pi = \dfrac{162\pi}{9} = 18\pi cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 9π9\pi cm²: Omdat die sektorhoek na 40°40° gehalveer is (’n verwarring met die omtrekshoek se “half”-reël): 40360×π×81=19×81π=9π\dfrac{40}{360} \times \pi \times 81 = \dfrac{1}{9} \times 81\pi = 9\pi.

B) 12π12\pi cm²: Uit 80360×π×54=12π\dfrac{80}{360} \times \pi \times 54 = 12\pi6r=546r = 54 is gebruik eerder as r2=81r^2 = 81.

D) 24π24\pi cm²: Omdat 8036014\dfrac{80}{360} \approx \dfrac{1}{4} afgerond is en 14×96π=24π\dfrac{1}{4} \times 96\pi = 24\pi bereken is — 9696 is in die plek van 8181 gebruik.

Onthou: Sektoroppervlakte =θ360×πr2= \dfrac{\theta}{360} \times \pi r^2. Die breuk stel voor “watter deel van die volle sirkel” die sektor dek.


Q32Intermediêr

Onderwerp: Lengte van ’n boog

’n Sirkel het radius 66 cm. ’n Boog onderspan ’n hoek van 120°120° by die middelpunt. Vind die booglengte in terme van π\pi.

A) 4π4\pi cm

B) 3π3\pi cm

C) 3.5π3.5\pi cm

D) 2π2\pi cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Booglengte =θ360×2πr=120360×2π×6= \dfrac{\theta}{360} \times 2\pi r = \dfrac{120}{360} \times 2\pi \times 6.

  2. =13×12π=4π= \dfrac{1}{3} \times 12\pi = 4\pi cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 2π2\pi cm: Omdat die helfte van die radius gebruik is: 13×2π×3=2π\dfrac{1}{3} \times 2\pi \times 3 = 2\pi.

B) 3π3\pi cm: Omdat ’n hoek van 90°90° gebruik is in plaas van 120°120°: 90360×2π×6=14×12π=3π\dfrac{90}{360} \times 2\pi \times 6 = \dfrac{1}{4} \times 12\pi = 3\pi.

C) 3.5π3.5\pi cm: ’n Rekenglips tussen die opstelling 13×12π=4π\dfrac{1}{3} \times 12\pi = 4\pi en ’n verkeerd berekende waarde.

Onthou: Booglengte gebruik 2πr2\pi r (die omtrek); sektoroppervlakte gebruik πr2\pi r^2. Albei vermenigvuldig met θ360\dfrac{\theta}{360}. Die sleutelverskil: booglengte is ’n eendimensionele meting; sektoroppervlakte is tweedimensioneel.


Q33Intermediêr

Onderwerp: Om die radius te vind uit ’n koord en sy afstand vanaf die middelpunt

’n Koord van 12 cm, 8 cm van die middelpuntOAB812

’n Koord ABAB het lengte 1212 cm. Die loodregte afstand vanaf die middelpunt van die sirkel tot by die koord is 88 cm. Vind die radius.

A) 14 cm

B) 8 cm

C) 12 cm

D) 10 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Die loodlyn vanaf die middelpunt halveer die koord: halwe koord =6= 6 cm.

  2. Die radius, halwe koord en loodregte afstand vorm ’n reghoekige driehoek: r2=62+82=36+64=100r^2 = 6^2 + 8^2 = 36 + 64 = 100.

  3. r=10r = 10 cm. (66-88-1010 is die 33-44-55-drietal geskaal met 22.)

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 8 cm: Is die gegewe loodregte afstand vanaf die middelpunt — nie die radius nie.

C) 12 cm: Is die gegewe koordlengte — nie die radius nie.

A) 14 cm: Uit 6+8=146 + 8 = 14 — die halwe koord en die loodregte afstand is bymekaar getel in plaas daarvan om die stelling van Pythagoras te gebruik.

Onthou: Die loodlyn vanaf die middelpunt na ’n koord halveer die koord altyd. Dit skep ’n reghoekige driehoek: radius (skuinssy), halwe koord (regsy), loodregte afstand (regsy).


Q34Intermediêr

Onderwerp: Omtrekshoekstelling

’n Middelpuntshoek onderspan ’n boog van 140°140°. Vind die omtrekshoek wat dieselfde boog onderspan.

A) 70°

B) 35°

C) 140°

D) 280°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Die Omtrekshoekstelling: ’n omtrekshoek is die helfte van die middelpuntshoek wat dieselfde boog onderspan.

  2. Omtrekshoek =1402=70°= \dfrac{140}{2} = 70°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 35°: Omdat twee keer gehalveer is: 70÷2=3570 \div 2 = 35 — die stelling is twee keer toegepas waar dit een keer toegepas moes word.

C) 140°: Kopieer bloot die middelpuntshoek — die stelling is nie toegepas nie.

D) 280°: Omdat die refleksboog bereken is (36080=280360 - 80 = 280) en dit met die omtrekshoek verwar is.

Onthou: Omtrekshoek =12×= \tfrac{1}{2} \times middelpuntshoek. ’n Sleutelgevolg: enige hoek in ’n halfsirkel is gelyk aan 90°90° (aangesien die middelpuntshoek 180°180° is).


Q35Intermediêr

Onderwerp: Loodregte afstand vanaf die middelpunt na ’n koord

’n Sirkel het radius 1010 cm. ’n Koord van lengte 1616 cm word getrek. Vind die loodregte afstand vanaf die middelpunt na die koord.

A) 4 cm

B) 6 cm

C) 5 cm

D) 8 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Die loodlyn halveer die koord: halwe koord =8= 8 cm.

  2. d2=r2(halfkoord)2=10064=36d=6d^2 = r^2 - (\text{halfkoord})^2 = 100 - 64 = 36 \Rightarrow d = 6 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 4 cm: Uit 10096=2\sqrt{100 - 96} = 2 ... of uit 16102=416 - 10 - 2 = 4 (waardes afgetrek sonder enige meetkundige grondslag).

C) 5 cm: Uit 10075=5\sqrt{100 - 75} = 57575 is gebruik in plaas van 6464 vir die halwe koord gekwadreer.

D) 8 cm: Is die halwe koord — ’n korrekte tussenwaarde, maar nie die loodregte afstand, en dus nie die finale antwoord nie.

Onthou: Vir koord-afstandprobleme: identifiseer die reghoekige driehoek (radius, halwe koord, loodregte afstand), en gebruik dan d2=r2(c/2)2d^2 = r^2 - (c/2)^2. Halveer altyd eers die koordlengte.


Q36Intermediêr

Onderwerp: Hoek in ’n halfsirkel (Thales se stelling)

ABAB is ’n middellyn van ’n sirkel en CC is ’n punt op die sirkel. In driehoek ABCABC is hoek CAB=35°CAB = 35°. Vind hoek ABCABC.

A) 35°

B) 45°

C) 55°

D) 50°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Volgens Thales se stelling is die hoek in ’n halfsirkel 90°90°: ACB=90°\angle ACB = 90°.

  2. Hoeksom van driehoek ABCABC: 90+35+ABC=18090 + 35 + \angle ABC = 180.

  3. ABC=55°\angle ABC = 55°.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 35°: Kopieer die gegewe hoek, moontlik deur te aanvaar dat die driehoek gelykbenig is terwyl dit nie noodwendig so is nie.

B) 45°: Uit 90÷2=4590 \div 2 = 45 — die halfsirkelhoek is sonder geldige rede gehalveer.

D) 50°: Uit 1809040=50180 - 90 - 40 = 5035°35° is as 40°40° verkeerd gelees.

Onthou: Thales se stelling — enige hoek in ’n halfsirkel is 90°90° — is die sirkelstelling wat die meeste getoets word. Identifiseer eers die middellyn; dan is die hoek daarteenoor 90°90°.


Q37Gevorderd

Onderwerp: Lengte van ’n raaklyn vanaf ’n punt buite die sirkel

Vanaf ’n punt PP buite die sirkel word ’n raaklyn getrek na ’n sirkel met middelpunt OO en radius 55 cm. Die afstand OP=13OP = 13 cm. Vind die lengte van die raaklyn.

A) 12 cm

B) 8 cm

C) 10 cm

D) 13 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Die raaklyn ontmoet die radius teen 90°90° by die raakpunt TT: driehoek OTPOTP is reghoekig by TT.

  2. PT2=OP2OT2=13252=16925=144PT^2 = OP^2 - OT^2 = 13^2 - 5^2 = 169 - 25 = 144.

  3. PT=12PT = 12 cm. (Dit is die 55-1212-1313 Pythagoras-drietal.)

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 8 cm: Uit 135=813 - 5 = 8 — die radius is van die buite-afstand afgetrek sonder om Pythagoras te gebruik.

C) 10 cm: Verwar met die 66-88-1010-drietal, of omdat 144\sqrt{144} as 100=10\sqrt{100} = 10 verkeerd gelees is.

D) 13 cm: Is die afstand OPOP vanaf die buitepunt na die middelpunt — ’n gegewe waarde.

Onthou: ’n Raaklyn is loodreg op die radius by die raakpunt. Dit skep ’n reghoekige driehoek: skuinssy =OP= OP, een regsy =r= r, ander regsy == die raaklynlengte. Pas Pythagoras toe.


Q38Gevorderd

Onderwerp: Koordevierhoek — teenoorstaande hoeke

KoordevierhoekABCD105°x

In ’n koordevierhoek meet twee teenoorstaande hoeke 3x°3x° en (2x+10)°(2x + 10)°. Vind xx.

A) 30

B) 36

C) 34

D) 40

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Teenoorstaande hoeke in ’n koordevierhoek is supplementêr: 3x+(2x+10)=1803x + (2x + 10) = 180.

  2. 5x+10=1805x=170x=345x + 10 = 180 \Rightarrow 5x = 170 \Rightarrow x = 34.

  3. Die hoeke is 102°102° en 78°78°; 102+78=180°102 + 78 = 180°. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 30: Uit 5x+10=160x=305x + 10 = 160 \Rightarrow x = 30160°160° is gebruik in plaas van 180°180° as die supplementêre som.

B) 36: Uit 5x=180x=365x = 180 \Rightarrow x = 36 — die +10+10-konstante is weggelaat (die algemeenste algebraïese glips).

D) 40: Uit 5x=200x=405x = 200 \Rightarrow x = 40 — teenoorstaande hoeke is behandel asof hulle tot 200°200° optel, moontlik deur verwarring met die volle vierhoek se hoeksom gedeel deur twee.

Onthou: In ’n koordevierhoek is teenoorstaande hoeke supplementêr (180°180°), nie gelyk nie. Dit onderskei koordevierhoeke van parallelogramme (waar teenoorstaande hoeke gelyk is).


Afdeling 5.6 — Omtrek en Oppervlakte


Q39Basies

Onderwerp: Omtrek van ’n reghoek

’n Reghoek het lengte 99 cm en breedte 55 cm. Vind sy omtrek.

A) 45 cm

B) 25 cm

C) 14 cm

D) 28 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Omtrek =2(l+w)=2(9+5)=2×14=28= 2(l + w) = 2(9 + 5) = 2 \times 14 = 28 cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 45 cm: Uit 9×5=459 \times 5 = 45 — die oppervlakte is bereken in plaas van die omtrek.

B) 25 cm: Uit 9+5+9+2=259 + 5 + 9 + 2 = 25 (sye verkeerd getel) of 9+5+9+2=259 + 5 + 9 + 2 = 25 — drie sye korrek opgetel, maar 22 gebruik in plaas van 55 vir die laaste breedte.

C) 14 cm: Uit 9+5=149 + 5 = 14 — net een lengte en een breedte opgetel, en vergeet om met 22 te vermenigvuldig.

Onthou: Omtrek =2(l+w)= 2(l + w) tel al vier sye. Oppervlakte =lw= lw tel die ingeslote gebied. Om hierdie twee te verwar is die algemeenste basiese formulefout in meetkunde.


Q40Basies

Onderwerp: Oppervlakte van ’n driehoek

’n Driehoek het ’n basis van 1010 cm en ’n loodregte hoogte van 1212 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 30 cm²

B) 60 cm²

C) 50 cm²

D) 45 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Oppervlakte =12×basis×hoogte=12×10×12=60= \tfrac{1}{2} \times \text{basis} \times \text{hoogte} = \tfrac{1}{2} \times 10 \times 12 = 60 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 30 cm²: Uit 12×10×6=30\tfrac{1}{2} \times 10 \times 6 = 30 — die hoogte is ook gehalveer benewens die 12\tfrac{1}{2}-faktor (12\tfrac{1}{2} is twee keer toegepas).

D) 45 cm²: Uit 12×10×9=45\tfrac{1}{2} \times 10 \times 9 = 4599 is gebruik in plaas van 1212 vir die hoogte.

C) 50 cm²: Uit 12×10×10=50\tfrac{1}{2} \times 10 \times 10 = 501010 is vir beide die basis en die hoogte gebruik (verkeerd gelees).

Onthou: Oppervlakte =12bh= \tfrac{1}{2}bh vereis altyd die loodregte hoogte — die vertikale afstand vanaf die basis tot by die teenoorstaande hoekpunt, nie ’n skuins rand nie.


Q41Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n saamgestelde vorm

’n Saamgestelde vorm bestaan uit ’n reghoek van 88 cm ×\times 55 cm met ’n driehoek bo-op. Die driehoek het ’n basis van 88 cm (gedeel met die reghoek) en ’n hoogte van 33 cm. Vind die totale oppervlakte.

A) 60 cm²

B) 48 cm²

C) 56 cm²

D) 52 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Reghoek: 8×5=408 \times 5 = 40 cm².

  2. Driehoek: 12×8×3=12\tfrac{1}{2} \times 8 \times 3 = 12 cm².

  3. Totaal: 40+12=5240 + 12 = 52 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 48 cm²: Uit 40+12×8×2=40+8=4840 + \tfrac{1}{2} \times 8 \times 2 = 40 + 8 = 4822 is gebruik in plaas van 33 vir die driehoek se hoogte.

C) 56 cm²: Uit 40+8×2=5640 + 8 \times 2 = 56 — die driehoek se oppervlakte is as 8×28 \times 2 bereken sonder die 12\tfrac{1}{2}.

A) 60 cm²: Omdat die gekombineerde hoogte as ’n enkele reghoek behandel is: 8×(5+3)hoek608 \times (5+3) - \text{hoek} \approx 60 — die saamgestelde vorm is nie korrek opgedeel nie.

Onthou: Vir saamgestelde vorms: breek dit op in benoemde vorms, bereken elke oppervlakte afsonderlik, en tel dan op of trek af. Benoem elke deelberekening om te keer dat komponente deurmekaar raak.


Q42Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n sirkel

Vind die oppervlakte van ’n sirkel met middellyn 1010 cm. Laat jou antwoord in terme van π\pi.

A) 10π10\pi cm²

B) 25π25\pi cm²

C) 50π50\pi cm²

D) 100π100\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Middellyn =10= 10 cm \Rightarrow radius r=5r = 5 cm.

  2. Oppervlakte =πr2=25π= \pi r^2 = 25\pi cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 10π10\pi cm²: Uit π×d=10π\pi \times d = 10\pi — die omtrekformule πd\pi d is gebruik eerder as πr2\pi r^2.

C) 50π50\pi cm²: Uit πr2\pi r^2 met r=10r = 10 (die middellyn): π×100/2=50π\pi \times 100 / 2 = 50\pi — gehalveer ná die middellyn gekwadreer is.

D) 100π100\pi cm²: Uit πr2\pi r^2 met r=10r = 10 (die middellyn as die radius, sonder om te halveer): π×100=100π\pi \times 100 = 100\pi.

Onthou: Halveer altyd die middellyn om die radius te kry voordat jy in enige oppervlakteformule vervang. Die middellyn kom net direk voor in C=πdC = \pi d.


Q43Intermediêr

Onderwerp: Omtrek van ’n halfsirkel

’n Halfsirkel het ’n radius van 66 cm. Vind sy totale omtrek (boog plus middellyn).

A) 6+6π6 + 6\pi cm

B) 12+3π12 + 3\pi cm

C) 12+6π12 + 6\pi cm

D) 6+12π6 + 12\pi cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Reguit rand (middellyn) =2r=12= 2r = 12 cm.

  2. Geboë boog == halwe omtrek =12×2πr=πr=6π= \tfrac{1}{2} \times 2\pi r = \pi r = 6\pi cm.

  3. Totale omtrek =12+6π= 12 + 6\pi cm.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 6+6π6 + 6\pi cm: Gebruik die radius (66) in plaas van die middellyn (1212) vir die reguit rand.

B) 12+3π12 + 3\pi cm: Gebruik πr2=3π\tfrac{\pi r}{2} = 3\piπr\pi r is weer gehalveer (die halwe omtrek is πr\pi r, nie πr2\tfrac{\pi r}{2} nie).

D) 6+12π6 + 12\pi cm: Ruil die rolle van radius en middellyn om: reguit rand =r=6= r = 6 en boog =2πr=12π= 2\pi r = 12\pi.

Onthou: ’n Halfsirkel se omtrek het twee dele: die plat middellyn (2r2r) en die geboë boog (πr\pi r). Albei is nodig — moenie die middellyn weglaat deur die halfsirkel as net ’n geboë rand te behandel nie.


Q44Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n sektor

’n Sirkel het radius 1212 cm. ’n Sektor onderspan ’n hoek van 90°90° by die middelpunt. Vind die oppervlakte van die sektor in terme van π\pi.

A) 36π36\pi cm²

B) 24π24\pi cm²

C) 30π30\pi cm²

D) 6π6\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Sektoroppervlakte =90360×πr2=14×π×144=36π= \dfrac{90}{360} \times \pi r^2 = \dfrac{1}{4} \times \pi \times 144 = 36\pi cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 6π6\pi cm²: Omdat die booglengte bereken is in plaas van die oppervlakte: 14×2π×12=6π\dfrac{1}{4} \times 2\pi \times 12 = 6\pi2πr2\pi r (die omtrekformule) is gebruik in plaas van πr2\pi r^2.

B) 24π24\pi cm²: Uit 14×π×96=24π\dfrac{1}{4} \times \pi \times 96 = 24\pi9696 (moontlik 8×128 \times 12) is gebruik in plaas van r2=144r^2 = 144.

C) 30π30\pi cm²: Uit 14×π×120=30π\dfrac{1}{4} \times \pi \times 120 = 30\pi120120 is gebruik in plaas van 144144 vir r2r^2 (moontlik uit 10×1210 \times 12).

Onthou: Sektoroppervlakte =θ360×πr2= \dfrac{\theta}{360} \times \pi r^2; booglengte =θ360×2πr= \dfrac{\theta}{360} \times 2\pi r. Albei het dieselfde breuk, maar oppervlakte gebruik πr2\pi r^2 (tweedimensioneel) en booglengte gebruik 2πr2\pi r (eendimensioneel).


Q45Gevorderd

Onderwerp: Oppervlakte van ’n ringvlak (die ring tussen twee sirkels)

Twee konsentriese sirkels het radiusse 88 cm en 55 cm. Vind die oppervlakte van die gebied tussen hulle in terme van π\pi.

A) 89π89\pi cm²

B) 25π25\pi cm²

C) 64π64\pi cm²

D) 39π39\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Oppervlakte van die groot sirkel =π(82)=64π= \pi(8^2) = 64\pi cm².

  2. Oppervlakte van die klein sirkel =π(52)=25π= \pi(5^2) = 25\pi cm².

  3. Ringvlakoppervlakte =64π25π=39π= 64\pi - 25\pi = 39\pi cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 25π25\pi cm²: Is die oppervlakte van die klein sirkel alleen — die aftrekstap is oorgeslaan.

C) 64π64\pi cm²: Is die oppervlakte van die groot sirkel alleen — die binneste gebied is nie verwyder nie.

A) 89π89\pi cm²: Uit 64π+25π=89π64\pi + 25\pi = 89\pi — die twee oppervlaktes is opgetel in plaas van afgetrek.

Onthou: ’n Ringvlak is ’n “doughnut”-gebied. Bereken altyd: ringvlakoppervlakte =πR2πr2=π(R2r2)= \pi R^2 - \pi r^2 = \pi(R^2 - r^2). Dit kan gefaktoriseer word: π(Rr)(R+r)\pi(R-r)(R+r).


Q46Gevorderd

Onderwerp: Omtrek van ’n reghoekige driehoek — om ’n Pythagoras-drietal te herken

’n Reghoekige driehoek het regsye van 99 cm en 4040 cm. Vind die omtrek.

A) 82 cm

B) 88 cm

C) 90 cm

D) 96 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Vind die skuinssy: c=92+402=81+1600=1681=41c = \sqrt{9^2 + 40^2} = \sqrt{81 + 1600} = \sqrt{1681} = 41 cm.

  2. Omtrek =9+40+41=90= 9 + 40 + 41 = 90 cm.

  3. Die 99-4040-4141-drietal is die moeite werd om te ken: 81+1600=1681=41281 + 1600 = 1681 = 41^2.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 82 cm: Omdat 9+40+40292=9+40+33=829 + 40 + \sqrt{40^2 - 9^2} = 9 + 40 + 33 = 82 bereken is — die verskil van vierkante is verkeerdelik vir die derde sy gebruik (dit is as ’n regsy behandel eerder as die skuinssy).

B) 88 cm: Uit 9+40+39=889 + 40 + 39 = 8881+1521=160240\sqrt{81 + 1521} = \sqrt{1602} \approx 40 is bereken en verkeerd afgerond, of uit 412=3941 - 2 = 39.

D) 96 cm: Uit 9+40+47=969 + 40 + 47 = 96 — ’n rekenfout in die Pythagoras-berekening.

Onthou: Minder bekende Pythagoras-drietalle soos 99-4040-4141 verskyn juis in eksamens om te toets of jy die stelling korrek gebruik. Bereken altyd c=a2+b2c = \sqrt{a^2 + b^2} — moenie raai nie.


Afdeling 5.7 — Buite-oppervlakte en Volume


Q47Basies

Onderwerp: Volume van ’n reghoekige prisma

’n Reghoekige boks het lengte 44 cm, breedte 33 cm en hoogte 55 cm. Vind sy volume.

A) 20 cm³

B) 60 cm³

C) 47 cm³

D) 94 cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Volume van ’n reghoekige prisma =l×w×h=4×3×5=60= l \times w \times h = 4 \times 3 \times 5 = 60 cm³.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 20 cm³: Uit 4×5=204 \times 5 = 20 — net twee afmetings is vermenigvuldig in plaas van al drie.

C) 47 cm³: Uit lw+wh+lh=12+15+20=47lw + wh + lh = 12 + 15 + 20 = 47 — die buite-oppervlaktesom sonder sy faktor 22 (en in elk geval ’n oppervlakte eerder as ’n volume).

D) 94 cm³: Uit die volledige buite-oppervlakteformule: 2(lw+wh+lh)=2(12+15+20)=2×47=942(lw + wh + lh) = 2(12 + 15 + 20) = 2 \times 47 = 94 cm² — die buite-oppervlakte is bereken in plaas van die volume.

Onthou: Volume =l×w×h= l \times w \times h; buite-oppervlakte =2(lw+wh+lh)= 2(lw + wh + lh). Volume tel die binneruimte (drie afmetings vermenigvuldig); buite-oppervlakte tel die buitevlakke (pare reghoeke).


Q48Basies

Onderwerp: Buite-oppervlakte van ’n kubus

’n Kubus het ’n sylengte van 44 cm. Vind sy totale buite-oppervlakte.

A) 96 cm²

B) 24 cm²

C) 64 cm³

D) 16 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. ’n Kubus het 66 identiese vierkantige vlakke.

  2. Buite-oppervlakte =6×s2=6×16=96= 6 \times s^2 = 6 \times 16 = 96 cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 16 cm²: Is die oppervlakte van een vlak (42=164^2 = 16) — daar is vergeet om met die 66 vlakke te vermenigvuldig.

B) 24 cm²: Uit 6×4=246 \times 4 = 24ss is gebruik in plaas van s2s^2: die aantal vlakke is met die sylengte vermenigvuldig, nie met die vlakoppervlakte nie.

C) 64 cm³: Is die volume van die kubus (43=644^3 = 64) — die volume is bereken eerder as die buite-oppervlakte.

Onthou: Buite-oppervlakte van ’n kubus =6s2= 6s^2 (ses kongruente vierkantige vlakke). Volume =s3= s^3. ’n Kubus het alle ribbes gelyk, wat albei formules aansienlik vereenvoudig.


Q49Intermediêr

Onderwerp: Volume van ’n silinder

’n Silinder het ’n basisradius van 33 cm en ’n hoogte van 88 cm. Vind sy volume in terme van π\pi.

A) 36π36\pi cm³

B) 48π48\pi cm³

C) 72π72\pi cm³

D) 24π24\pi cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Volume van ’n silinder =πr2h=π×9×8=72π= \pi r^2 h = \pi \times 9 \times 8 = 72\pi cm³.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 48π48\pi cm³: Uit π×6×8=48π\pi \times 6 \times 8 = 48\pi2r=62r = 6 (die middellyn) is gebruik in plaas van r2=9r^2 = 9.

A) 36π36\pi cm³: Uit π×9×4=36π\pi \times 9 \times 4 = 36\pi — die hoogte is gehalveer: 8/2=48/2 = 4.

D) 24π24\pi cm³: Uit π×3×8=24π\pi \times 3 \times 8 = 24\pir=3r = 3 is gebruik in plaas van r2=9r^2 = 9.

Onthou: Volume van ’n silinder =πr2h= \pi r^2 h. Dink daaraan as die basissirkel se oppervlakte (πr2\pi r^2) vermenigvuldig met die hoogte (hh). Die radius moet gekwadreer word — om dit te vergeet is die algemeenste fout.


Q50Intermediêr

Onderwerp: Buite-oppervlakte van ’n silinder

’n Silinder het radius 55 cm en hoogte 1010 cm. Vind sy totale buite-oppervlakte in terme van π\pi.

A) 100π100\pi cm²

B) 150π150\pi cm²

C) 200π200\pi cm²

D) 75π75\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. Twee sirkelvormige basisse: 2×πr2=2π×25=50π2 \times \pi r^2 = 2\pi \times 25 = 50\pi cm².

  2. Geboë kantoppervlak: 2πrh=2π×5×10=100π2\pi r h = 2\pi \times 5 \times 10 = 100\pi cm².

  3. Totaal: 50π+100π=150π50\pi + 100\pi = 150\pi cm².

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 100π100\pi cm²: Is slegs die kantoppervlakte — die twee sirkelvormige basisse is nie ingesluit nie.

C) 200π200\pi cm²: Uit 2×πrh×2=200π2 \times \pi r h \times 2 = 200\pi of 2πr(h+r)×432\pi r(h + r) \times \tfrac{4}{3} ... natuurliker uit 2×100π=200π2 \times 100\pi = 200\pi — die kantoppervlak is verdubbel sonder om die sirkels korrek by te tel.

D) 75π75\pi cm²: Uit 3×πr2=75π3 \times \pi r^2 = 75\pi33 vlakke is gebruik in plaas van die korrekte formule.

Onthou: Totale buite-oppervlakte van ’n silinder =2πr2+2πrh=2πr(r+h)= 2\pi r^2 + 2\pi r h = 2\pi r(r + h). Die twee sirkelvormige ente plus die reghoek wat rondom draai (die kantoppervlak). ’n Algemene weglating is om die twee sirkelvormige basisse te vergeet.


Q51Intermediêr

Onderwerp: Volume van ’n keël

’n Keël het ’n basisradius van 66 cm en ’n hoogte van 88 cm. Vind sy volume in terme van π\pi.

A) 48π48\pi cm³

B) 72π72\pi cm³

C) 144π144\pi cm³

D) 96π96\pi cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Volume van ’n keël =13πr2h=13×π×36×8=288π3=96π= \tfrac{1}{3}\pi r^2 h = \tfrac{1}{3} \times \pi \times 36 \times 8 = \tfrac{288\pi}{3} = 96\pi cm³.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 48π48\pi cm³: Uit 13×π×36×4=48π\tfrac{1}{3} \times \pi \times 36 \times 4 = 48\pi — die hoogte is gehalveer voordat die formule toegepas is.

B) 72π72\pi cm³: Uit 13×π×36×6=72π\tfrac{1}{3} \times \pi \times 36 \times 6 = 72\pi — die radius (66) is gebruik in plaas van die hoogte (88).

C) 144π144\pi cm³: Uit πr2h=π×36×4=144π\pi r^2 h = \pi \times 36 \times 4 = 144\pi — die 13\tfrac{1}{3}-faktor is heeltemal vergeet, of die verkeerde hoogte is gebruik.

Onthou: Volume van ’n keël =13πr2h= \tfrac{1}{3}\pi r^2 h. Dit is presies een derde van die silinder met dieselfde basis en hoogte. Die 13\tfrac{1}{3} word dikwels vergeet — dit is altyd daar vir keëls en piramides.


Q52Intermediêr

Onderwerp: Volume van ’n sfeer

Vind die volume van ’n sfeer met radius 33 cm. Laat jou antwoord in terme van π\pi.

A) 36π36\pi cm³

B) 18π18\pi cm³

C) 27π27\pi cm³

D) 9π9\pi cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Volume van ’n sfeer =43πr3=43π×27=108π3=36π= \tfrac{4}{3}\pi r^3 = \tfrac{4}{3}\pi \times 27 = \tfrac{108\pi}{3} = 36\pi cm³.

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) 9π9\pi cm³: Uit πr2×1=9π\pi r^2 \times 1 = 9\pi — die sirkel se oppervlakteformule is gebruik in plaas van die sfeer se volume.

B) 18π18\pi cm³: Uit 43πr2=43×9π=12π\tfrac{4}{3}\pi r^2 = \tfrac{4}{3} \times 9\pi = 12\pi ... of uit 2×πr2=18π2 \times \pi r^2 = 18\pir2r^2 is in die sfeerformule gebruik in plaas van r3r^3.

C) 27π27\pi cm³: Uit πr3=27π\pi r^3 = 27\pi — die 43\tfrac{4}{3}-faktor is vergeet.

Onthou: Volume van ’n sfeer =43πr3= \tfrac{4}{3}\pi r^3. Die 43\tfrac{4}{3} is ’n unieke breuk — dit moet gememoriseer word. Buite-oppervlakte van ’n sfeer =4πr2= 4\pi r^2, ter verwysing.


Q53Gevorderd

Onderwerp: Buite-oppervlakte van ’n driehoekige prisma

’n Driehoekige prisma het ’n reghoekige driehoekige dwarssnit met regsye 33 cm en 44 cm. Die lengte van die prisma is 1010 cm. Vind die totale buite-oppervlakte.

A) 120 cm²

B) 132 cm²

C) 140 cm²

D) 150 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Vind eers die skuinssy — dit word die derde reghoekige vlak: 32+42=5\sqrt{3^2+4^2} = 5 cm.

Twee driehoekige ente: 2×12×3×4=122 \times \tfrac12 \times 3 \times 4 = 12 cm²

Drie reghoeke: 30+40+50=12030 + 40 + 50 = 120 cm²

Totaal: 132132 cm²

Waarom die ander verkeerd is:

  • A (120) is slegs die drie reghoeke — albei driehoekige ente is weggelaat.
  • C (140) het die skuinssy as die driehoek se hoogte gebruik: 2×12×4×5=202 \times \tfrac12 \times 4 \times 5 = 20, plus 120.
  • D (150) het die prisma se lengte as die driehoek se hoogte gebruik: 2×12×3×10=302 \times \tfrac12 \times 3 \times 10 = 30, plus 120.

Onthou: ’n Driehoekige prisma het vyf vlakke — twee driehoekige ente plus drie reghoeke. Die driehoek se hoogte is een van sy eie regsye (hier 4), nooit die skuinssy en nooit die prisma se lengte nie.


Q54Gevorderd

Onderwerp: Volume van ’n vierkantige piramide

’n Vierkantige piramide het ’n basis met sy 99 cm en ’n hoogte van 44 cm. Vind sy volume.

A) 72 cm³

B) 216 cm³

C) 144 cm³

D) 108 cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Volume van ’n piramide =13×basisoppervlakte×h=13×81×4= \tfrac{1}{3} \times \text{basisoppervlakte} \times h = \tfrac{1}{3} \times 81 \times 4.

  2. =3243=108= \tfrac{324}{3} = 108 cm³.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 72 cm³: Uit 13×9×4×6=72\tfrac{1}{3} \times 9 \times 4 \times 6 = 7299 (die basissy) is gebruik in plaas van 8181 (die basisoppervlakte), en dan met ’n ekstra faktor vergoed.

C) 144 cm³: Omdat die produk van basisoppervlakte × hoogte verkeerd geskaal is (81×4=32481 \times 4 = 324) — daar is byvoorbeeld met 49\tfrac{4}{9} vermenigvuldig in plaas van die korrekte 13\tfrac{1}{3}. Slegs 13×324=108\tfrac{1}{3} \times 324 = 108 is reg.

B) 216 cm³: Omdat die volume van ’n kubus met sy 66 bereken is: 63=2166^3 = 216 — ’n heeltemal onverwante berekening.

Onthou: Volume van ’n piramide =13×B×h= \tfrac{1}{3} \times B \times h, waar BB die basisoppervlakte is. Vir ’n vierkantige piramide is B=s2B = s^2. Die 13\tfrac{1}{3}-faktor geld vir alle piramides en keëls — die piramide pas presies drie keer in ’n prisma met dieselfde basis en hoogte.


Afdeling 5.8 — Koördinaatmeetkunde


Q55Basies

Onderwerp: Afstand tussen twee punte

Vind die afstand tussen die punte (1,2)(1, 2) en (4,6)(4, 6).

A) 3

B) 4

C) 5

D) 7

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

  1. Afstand =(x2x1)2+(y2y1)2=(41)2+(62)2= \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2} = \sqrt{(4-1)^2 + (6-2)^2}.

  2. =9+16=25=5= \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5.

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 3: Is slegs die horisontale afstand: 41=3|4 - 1| = 3.

B) 4: Is slegs die vertikale afstand: 62=4|6 - 2| = 4.

D) 7: Uit 3+4=73 + 4 = 7 — die horisontale en vertikale afstande is opgetel in plaas daarvan om Pythagoras te gebruik.

Onthou: Die afstandsformule is Pythagoras toegepas op koördinate: d=(Δx)2+(Δy)2d = \sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2}. Die reguitlynafstand is altyd die skuinssy van die reghoekige driehoek wat deur die horisontale en vertikale skeidings gevorm word.


Q56Basies

Onderwerp: Middelpunt van ’n lynsegment

Vind die middelpunt van die segment wat (2, 5)(-2,\ 5) en (6, 1)(6,\ -1) verbind.

A) (2, 2)(2,\ 2)

B) (2, 3)(2,\ 3)

C) (4, 2)(4,\ 2)

D) (4, 4)(4,\ 4)

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Middelpunt =(x1+x22, y1+y22)=(2+62, 5+(1)2)= \left(\dfrac{x_1 + x_2}{2},\ \dfrac{y_1 + y_2}{2}\right) = \left(\dfrac{-2+6}{2},\ \dfrac{5+(-1)}{2}\right).

  2. =(42, 42)=(2, 2)= \left(\dfrac{4}{2},\ \dfrac{4}{2}\right) = (2,\ 2).

Waarom die afleiers verkeerd is:

D) (4,4)(4, 4): Uit (x1+x2, y1+y2)=(4,4)(x_1 + x_2,\ y_1 + y_2) = (4, 4) sonder om deur 22 te deel — die koördinate is opgetel maar daar is vergeet om te halveer.

B) (2,3)(2, 3): Omdat x=2x = 2 korrek bereken is maar y=(5+1)/2=3y = (5+1)/2 = 3 gebruik is (die absolute waarde van 1-1 geneem in plaas van 1-1 self).

C) (4,2)(4, 2): Uit (x1+x2,y)=(4,2)(x_1 + x_2, y) = (4, 2) — die xx-koördinaat is nie gehalveer nie.

Onthou: Die middelpunt is die gemiddeld van die xx-koördinate en die gemiddeld van die yy-koördinate. Albei koördinate moet ná die optel deur 22 gedeel word.


Q57Intermediêr

Onderwerp: Gradiënt van ’n lyn

Vind die gradiënt van die lyn wat deur (1, 3)(1,\ 3) en (4, 9)(4,\ 9) gaan.

A) 2-2

B) 3

C) 12\tfrac{1}{2}

D) 2

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

  1. Gradiënt m=y2y1x2x1=9341=63=2m = \dfrac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \dfrac{9 - 3}{4 - 1} = \dfrac{6}{3} = 2.

Waarom die afleiers verkeerd is:

B) 3: Gee die horisontale loop (x2x1=41=3x_2 - x_1 = 4 - 1 = 3) in plaas daarvan om die styging deur die loop te deel.

C) 12\tfrac{1}{2}: Omdat die gradiëntformule omgekeer is: x2x1y2y1=36=12\dfrac{x_2 - x_1}{y_2 - y_1} = \dfrac{3}{6} = \tfrac{1}{2} — teller en noemer is omgeruil.

A) 2-2: Omdat 3941=63=2\dfrac{3-9}{4-1} = \dfrac{-6}{3} = -2 bereken is — in ’n onkonsekwente volgorde afgetrek (y1y2y_1 - y_2 gebruik maar x2x1x_2 - x_1).

Onthou: Gradiënt =stygingloop=y2y1x2x1= \dfrac{\text{styging}}{\text{loop}} = \dfrac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}. Gebruik ’n konsekwente volgorde: óf (y2y1,x2x1)(y_2 - y_1, x_2 - x_1) óf (y1y2,x1x2)(y_1 - y_2, x_1 - x_2) — moet nooit die twee meng nie.


Q58Intermediêr

Onderwerp: Vergelyking van ’n lyn deur ’n punt met ’n gegewe gradiënt

Vind die vergelyking van die lyn wat deur (2, 1)(2,\ 1) gaan met gradiënt 33.

A) y=3x+5y = 3x + 5

B) y=3x1y = 3x - 1

C) y=3x5y = 3x - 5

D) y=3x+1y = 3x + 1

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Punt-gradiëntvorm: yy1=m(xx1)y - y_1 = m(x-x_1)

y1=3(x2)=3x6    y=3x5y - 1 = 3(x-2) = 3x - 6 \implies y = 3x - 5

Waarom die ander verkeerd is:

  • A (+5+5) het cc as mx1y1mx_1 - y_1 bereken in plaas van y1mx1=16=5y_1 - mx_1 = 1-6 = -5.
  • B (1-1) het 3(x2)3(x-2) as 3x23x-2 gelees — die 3 is nooit oor die 2 versprei nie.
  • D (+1+1) het y1y_1 as die afsnit gebruik sonder om enigsins vir cc op te los.

Onthou: Versprei die gradiënt oor elke term in die hakie, nie net oor die xx nie.


Q59Gevorderd

Onderwerp: Afstand in ’n koördinaat-/rigtingprobleem

’n Skip vaar 99 km reg noord, en dan 1212 km reg oos. Hoe ver is die skip van sy beginpunt af?

A) 15 km

B) 13 km

C) 10 km

D) 21 km

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

  1. Noord en oos is loodregte rigtings. Die verplasing vorm ’n reghoekige driehoek.

  2. Afstand =92+122=81+144=225=15= \sqrt{9^2 + 12^2} = \sqrt{81 + 144} = \sqrt{225} = 15 km.

  3. 99-1212-1515 is die 33-44-55-drietal geskaal met 33.

Waarom die afleiers verkeerd is:

C) 10 km: Uit 100=10\sqrt{100} = 10 — moontlik uit 92+122100\sqrt{9^2 + 12^2} \approx \sqrt{100} ná afronding.

B) 13 km: Verwar met die 55-1212-1313-drietal — die verkeerde drietal is hier geïdentifiseer.

D) 21 km: Uit 9+12=219 + 12 = 21 — die afstande is opgetel in plaas daarvan om Pythagoras te gebruik.

Onthou: Kompasrigtings (noord/oos, noord/wes, ensovoorts) is altyd loodreg, dus vorm enige noord-oos-verplasing (of soortgelyk) ’n reghoekige driehoek. Pas Pythagoras toe om die reguitlynafstand te vind.


Q60Gevorderd

Onderwerp: Oppervlakte van ’n driehoek met koördinate

Driehoek ABCABC het hoekpunte A(0, 0)A(0,\ 0), B(6, 0)B(6,\ 0) en C(2, 4)C(2,\ 4). Vind die oppervlakte van driehoek ABCABC.

A) 8 vierkante eenhede

B) 12 vierkante eenhede

C) 11 vierkante eenhede

D) 10 vierkante eenhede

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

  1. ABAB lê langs die xx-as met lengte 66 (die basis).

  2. Die hoogte vanaf CC tot ABAB is die yy-koördinaat van C=4C = 4.

  3. Oppervlakte =12×6×4=12= \tfrac{1}{2} \times 6 \times 4 = 12 vierkante eenhede.

  4. Skoenveter-verifikasie: 12xA(yByC)+xB(yCyA)+xC(yAyB)=120+24+0=12\tfrac{1}{2}|x_A(y_B - y_C) + x_B(y_C - y_A) + x_C(y_A - y_B)| = \tfrac{1}{2}|0 + 24 + 0| = 12. ✓

Waarom die afleiers verkeerd is:

A) 8 vierkante eenhede: Uit 12×4×4=8\tfrac{1}{2} \times 4 \times 4 = 8 — die yy-koördinaat van CC is vir beide die basis en die hoogte gebruik.

D) 10 vierkante eenhede: Uit 12×(6+4)×2=10\tfrac{1}{2} \times (6+4) \times 2 = 10 — die som van basis en hoogte is verkeerd gebruik.

C) 11 vierkante eenhede: ’n Rekenfout, of ’n verkeerde toepassing van die skoenveterformule.

Onthou: Wanneer een sy van ’n driehoek horisontaal (of vertikaal) is, is die oppervlakte maklik: basis ×\times hoogte /2/ 2. Vir ’n algemene driehoek werk die skoenveterformule vir enige drie koördinaatpunte.


Eksamenbank-Ekstras — Vraagtipes wat in Onlangse Vraestelle Bevestig Is

Die NBT MAT hergebruik jaar ná jaar vraagtipes uit ’n stabiele bank. Die drie vrae hieronder is direk gemodelleer op tipes wat herhaaldelik in onlangse vraestelle bevestig is en wat nog nie in hierdie hoofstuk verteenwoordig word nie. Elke antwoord is onafhanklik masjiengeverifieer.


Q61Intermediêr

Onderwerp: Sirkel ingeskryf in ’n vierkant (die breuk van die oppervlakte wat nie gedek word nie)

’n Watersproeier staan in die middel van ’n vierkantige land. Dit sproei water in ’n volle sirkel waarvan die radius presies die helfte van die land se sy is — die sproei bereik dus net die middel van elke sy. Watter breuk van die land word NIE natgemaak nie?

A) π4\dfrac{\pi}{4}

B) 4π4\dfrac{4 - \pi}{4}

C) 4ππ\dfrac{4 - \pi}{\pi}

D) 1π21 - \dfrac{\pi}{2}

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Geen getalle word gegee nie, dus dink een uit. Laat die sproeiradius rr wees; die land se sy is dan 2r2r.

Veld=(2r)2=4r2Natgelei=πr2\text{Veld} = (2r)^2 = 4r^2 \qquad \text{Natgelei} = \pi r^2

Die droë deel is die vier hoeke: 4r2πr24r2=4π4\frac{4r^2 - \pi r^2}{4r^2} = \frac{4-\pi}{4}

Die r2r^2 kanselleer — en dit is hoekom geen getal nodig was nie. Kontroleer die grootte: 4π421%\frac{4-\pi}{4} \approx 21\%, geloofwaardig vir vier hoekstrokies.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A (π4\frac{\pi}{4}) is die natgemaakte breuk, nie die droë een nie.
  • C deel deur die sirkel in plaas van deur die totale oppervlakte.
  • D is negatief (aangesien π>2\pi > 2) — ’n oppervlaktebreuk kan nooit negatief wees nie. ’n Grootte-kontrole van twee sekondes skakel dit uit.

Onthou: Sirkel ingeskryf in ’n vierkant: natgemaak 78.5%\approx 78.5\%, hoeke 21.5%\approx 21.5\%. En wanneer ’n verhoudingsvraag geen afmetings gee nie, is dit ’n belofte dat die veranderlike sal kanselleer — kies ’n letter en werk deur.


Q62Intermediêr

Onderwerp: Grens-/padoppervlakte (algebraïese opstelling)

’n Vierkantige grasperk word omring deur ’n pad wat presies 11 m breed is aan al vier kante. Die oppervlakte van die pad alleen is 40 m240 \text{ m}^2. Vind die oppervlakte van die grasperk.

A) 64 m264 \text{ m}^2

B) 100 m2100 \text{ m}^2

C) 81 m281 \text{ m}^2

D) 121 m2121 \text{ m}^2

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Laat die grasperk se sy xx wees. Die pad voeg 1 m by elke kant, dus het die buitenste vierkant sy x+2x+2 — nie x+1x+1 nie.

Padoppervlakte = buitenste − grasperk: (x+2)2x2=40(x+2)^2 - x^2 = 40

Brei uit, en die x2x^2-terme kanselleer: 4x+4=40    x=94x + 4 = 40 \implies x = 9

Die grasperk is dus 9×9=819 \times 9 = 81 m². Kontroleer: 12181=40121 - 81 = 40

Waarom die ander verkeerd is:

  • D (121) is die buitenste vierkant, nie die grasperk nie.
  • A (64) het x+1x+1 gebruik, en die pad se breedte net een keer bygetel.
  • B (100) het (x+2)2x2(x+2)^2 - x^2 as net 4x4x uitgebrei, en die +4+4 laat val — die pad se vier hoekvierkante.

Onthou: ’n Grens van breedte ww maak die buitenste sy x+2wx + 2w — dit is aan albei kante. Die x2x^2 kanselleer altyd en laat ’n lineêre vergelyking. As joune nog ’n x2x^2 het, is die opstelling verkeerd.


Q63Gevorderd

Onderwerp: Reëlmatige vyfhoek ingeskryf in ’n sirkel (sinusreël + dubbelhoek)

’n Reëlmatige vyfhoek met omtrek 5050 cm is in ’n sirkel ingeskryf (al vyf hoekpunte lê op die sirkel). Die radius van die sirkel is:

A) 5sin36°\dfrac{5}{\sin 36°}

B) 10sin72°\dfrac{10}{\sin 72°}

C) 5cos36°\dfrac{5}{\cos 36°}

D) 10sin54°10\sin 54°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Bou die sentrale driehoek. ’n Omtrek van 50 beteken elke sy is 10. Verbind die middelpunt met twee aangrensende hoekpunte: twee radiusse rr, basis 10, tophoek 360°5=72°\frac{360°}{5} = 72°, dus is elke basishoek 180722=54°\frac{180-72}{2} = 54°.

Sinusreël: rsin54°=10sin72°    r=10sin54°sin72°\frac{r}{\sin 54°} = \frac{10}{\sin 72°} \implies r = \frac{10\sin 54°}{\sin 72°}

Dit is nie ’n opsie nie, dus moet dit saamgepers word. Gebruik sin54°=cos36°\sin 54° = \cos 36° en sin72°=2sin36°cos36°\sin 72° = 2\sin 36°\cos 36°: r=10cos36°2sin36°cos36°=5sin36°r = \frac{10\cos 36°}{2\sin 36°\cos 36°} = \frac{5}{\sin 36°}

Waarom die ander verkeerd is:

  • B is die sinusreël se verhouding self — dit is gelyk aan rsin54°\frac{r}{\sin 54°}, nie rr nie.
  • D het die sinusreël onderstebo.
  • C ruil sinus vir kosinus om. Die halwe hoek by die middelpunt kyk na die teenoorstaande halwe sy, wat ’n sinus-verband is.

Onthou: Reëlmatige veelhoek in ’n sirkel → middelpuntshoek 360°n\frac{360°}{n}, twee radiusse, sinusreël. As jou korrekte uitdrukking nie tussen die opsies is nie, soek na ’n ko-funksie-omruiling plus ’n dubbelhoek-inploffing — die 36°/54°/72°-familie is waar die eksamen dit doen.


Gemengde Oefening — Hoofstuk 5


M1Basies

Onderwerp: Supplementêre hoeke

Vind die supplement van 63°63°.

A) 127°

B) 107°

C) 117°

D) 97°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Supplementêre hoeke tel op tot 180°180°.

Stap 2 — 180°63°180° - 63°.

Stap 3 — =117°= 117°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A het 190°63°190° - 63° gebruik.

  • B het 170°63°170° - 63° gebruik.

  • D het 160°63°160° - 63° gebruik.

Onthou: Supplementêr tel op tot 180°180°; KOMPLEMENTÊR tel op tot 90°90°. Om die twee te verwar is die gewone fout, en hier sou die komplement 27°27° wees.


M2Basies

Onderwerp: Hoeke van ’n gelyksydige driehoek

Wat is die binnehoek van ’n gelyksydige driehoek?

A) 60°

B) 45°

C) 90°

D) 30°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Die hoeke van enige driehoek tel op tot 180°180°.

Stap 2 — ’n Gelyksydige driehoek het drie gelyke hoeke.

Stap 3 — 180°÷3=60°180° \div 3 = 60°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • B 45°45° hoort by ’n gelykbenige reghoekige driehoek.

  • C 90°90° sou net 90°90° vir die ander twee laat.

  • D 30°30° gee ’n totaal van 90°90°, nie 180°180° nie.

Onthou: Gelyke sye beteken gelyke hoeke. Drie van hulle wat 180°180° deel kan net 60°60° elk wees.


M3Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakteverhouding van gelykvormige figure

Twee gelykvormige figure het ’n lineêre skaalfaktor van 3:43:4. Die oppervlakte van die kleiner figuur is 2727 cm². Vind die oppervlakte van die groter figuur.

A) 36 cm²

B) 42 cm²

C) 54 cm²

D) 48 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Oppervlaktes van gelykvormige figure skaal met die KWADRAAT van die lineêre faktor.

Stap 2 — Lineêr 3:43:4 gee oppervlakte 9:169:16.

Stap 3 — 27×169=4827 \times \dfrac{16}{9} = 48 cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die lineêre faktor 43\dfrac43 op die oppervlakte toegepas: 27×4327 \times \dfrac43.

  • B met iets tussen die twee geskaal.

  • C die kleiner oppervlakte verdubbel.

Onthou: Lengtes skaal met kk, oppervlaktes met k2k^2, volumes met k3k^3. Om die lineêre faktor op ’n oppervlakte toe te pas is verreweg die algemeenste gelykvormigheidsfout.


M4Basies

Onderwerp: Oppervlakte van ’n vierkant uit sy omtrek

’n Vierkant het ’n omtrek van 4040 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 40 cm²

B) 100 cm²

C) 120 cm²

D) 80 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — ’n Vierkant se omtrek is 4×4 \times sy, dus is die sy 40÷4=1040 \div 4 = 10 cm.

Stap 2 — Oppervlakte is sy gekwadreer.

Stap 3 — 102=10010^2 = 100 cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die omtrek as die oppervlakte gerapporteer.

  • C ’n sy van 12 gebruik, of opgetel eerder as gekwadreer.

  • D 8×108 \times 10 gebruik.

Onthou: Vind eers die SY, kwadreer dit dan. Omtrek en oppervlakte is nooit onderling verwisselbaar nie, en hulle eenhede verskil.


M5Basies

Onderwerp: Oppervlakte van ’n sirkel

Vind die oppervlakte van ’n sirkel met radius 44 cm. Laat jou antwoord in terme van π\pi.

A) 16π16\pi cm²

B) 8π8\pi cm²

C) 4π4\pi cm²

D) 32π32\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Oppervlakte van ’n sirkel is πr2\pi r^2.

Stap 2 — r=4r = 4, dus r2=16r^2 = 16.

Stap 3 — Oppervlakte =16π= 16\pi cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • B 2πr2\pi r gebruik — dit is die OMTREK.

  • C πr\pi r gebruik en niks gekwadreer nie.

  • D 2πr22\pi r^2 gebruik.

Onthou: πr2\pi r^2 vir oppervlakte, 2πr2\pi r vir omtrek. Die gekwadreerde een is die oppervlakte, want oppervlakte word in gekwadreerde eenhede gemeet.


M6Intermediêr

Onderwerp: Pythagoras-drietal 5-12-13

’n Reghoekige driehoek het regsye van 55 cm en 1212 cm. Vind die skuinssy.

A) 12 cm

B) 15 cm

C) 14 cm

D) 13 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Pythagoras: c2=a2+b2c^2 = a^2 + b^2.

Stap 2 — c2=25+144=169c^2 = 25 + 144 = 169.

Stap 3 — c=13c = 13 cm.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die langer regsy herhaal.

  • B die regsye opgetel en 2 afgetrek.

  • C iets gemiddeld in plaas van Pythagoras gebruik.

Onthou: 5-12-13 is ’n Pythagoras-drietal wat die moeite werd is om te memoriseer, saam met 3-4-5 en 8-15-17. Die skuinssy is altyd die langste sy.


M7Basies

Onderwerp: Buite-oppervlakte van ’n kubus

’n Kubus het sylengte 33 cm. Vind sy totale buite-oppervlakte.

A) 27 cm²

B) 54 cm²

C) 36 cm²

D) 81 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — ’n Kubus het 6 identiese vierkantige vlakke.

Stap 2 — Elke vlak is 3×3=93 \times 3 = 9 cm².

Stap 3 — Totaal =6×9=54= 6 \times 9 = 54 cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 33=273^3 = 27 is die VOLUME.

  • C 4 vlakke gebruik in plaas van 6.

  • D 9 vlakke gebruik.

Onthou: Oppervlakte tel al SES vlakke; volume is s3s^3. Kyk na die eenhede: cm² beteken oppervlakte, cm³ beteken volume.


M8Intermediêr

Onderwerp: Afstand tussen twee punte

Vind die afstand tussen (1, 0)(-1,\ 0) en (2, 4)(2,\ 4).

A) 2

B) 3

C) 5

D) 4

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Afstand =(x2x1)2+(y2y1)2= \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}.

Stap 2 — =(2(1))2+(40)2=32+42= \sqrt{(2-(-1))^2 + (4-0)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2}.

Stap 3 — =25=5= \sqrt{25} = 5.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die koördinate afgetrek sonder om te kwadreer.

  • B net die horisontale verskil gebruik.

  • D net die vertikale verskil gebruik.

Onthou: Dit is Pythagoras op die verskille. Let op die dubbele negatief: 2(1)=32 - (-1) = 3, nie 1 nie.


M9Intermediêr

Onderwerp: Buitehoekstelling

’n Buitehoek van ’n driehoek is 110°110°. Een nie-aangrensende binnehoek is 40°40°. Vind die ander nie-aangrensende binnehoek.

A) 60°

B) 70°

C) 80°

D) 50°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — Die buitehoek van ’n driehoek is gelyk aan die SOM van die twee nie-aangrensende binnehoeke.

Stap 2 — Dus is 110°110° gelyk aan 40°40° plus die ander hoek.

Stap 3 — Ander =110°40°=70°= 110° - 40° = 70°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 180°110°10°180° - 110° - 10° of iets soortgelyks gebruik.

  • C êrens bygetel in plaas van afgetrek.

  • D 90°40°90° - 40° gebruik.

Onthou: Buitehoek == som van die twee teenoorstaande binnehoeke. Daardie een feit vervang twee stappe se hoekjagtery.


M10Intermediêr

Onderwerp: Ko-binnehoeke — om vir x op te los

Ko-binnehoeke meet (4x+5)°(4x + 5)° en (5x5)°(5x - 5)°. Vind xx.

A) 15

B) 18

C) 25

D) 20

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Ko-binnehoeke tussen ewewydige lyne is SUPPLEMENTÊR.

Stap 2 — (4x+5)+(5x5)=180(4x+5) + (5x-5) = 180.

Stap 3 — 9x=1809x = 180, dus x=20x = 20.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die twee hoeke eerder gelyk aan mekaar gestel.

  • B 9x=1629x = 162 opgelos.

  • C 90°90° in plaas van 180°180° gebruik.

Onthou: Ko-binnehoeke (verbonde hoeke) TEL OP tot 180°180°. Verwisselende en ooreenkomstige hoeke is dié wat gelyk is.


M11Intermediêr

Onderwerp: Sektoroppervlakte

’n Sektor het radius 1010 cm en middelpuntshoek 72°72°. Vind sy oppervlakte in terme van π\pi.

A) 20π20\pi cm²

B) 15π15\pi cm²

C) 10π10\pi cm²

D) 25π25\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — ’n Sektor is ’n breuk van die sirkel: 72360=15\dfrac{72}{360} = \dfrac15.

Stap 2 — Die volle oppervlakte is πr2=100π\pi r^2 = 100\pi.

Stap 3 — 15×100π=20π\dfrac15 \times 100\pi = 20\pi cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • B 72360\dfrac{72}{360} van ’n omtrek-tipe formule gebruik.

  • C deur 10 gedeel in plaas van 5.

  • D ’n kwart van die sirkel gebruik.

Onthou: Sektoroppervlakte is θ360×πr2\dfrac{\theta}{360} \times \pi r^2. Werk eers die breuk uit — 72°72° is presies een vyfde.


M12Intermediêr

Onderwerp: Volume van ’n silinder

’n Silinder het radius 44 cm en hoogte 55 cm. Vind sy volume in terme van π\pi.

A) 20π20\pi cm³

B) 40π40\pi cm³

C) 80π80\pi cm³

D) 60π60\pi cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Volume van ’n silinder is πr2h\pi r^2 h.

Stap 2 — r2=16r^2 = 16, h=5h = 5.

Stap 3 — 16×5=8016 \times 5 = 80, dus V=80πV = 80\pi cm³.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A πrh\pi r h gebruik en vergeet om te kwadreer.

  • B 2πrh2\pi r h gebruik — die geboë oppervlakte.

  • D r=3r = 3 gebruik of verkeerd vermenigvuldig.

Onthou: Volume van enige prisma of silinder is die basis-OPPERVLAKTE maal die hoogte. Vir ’n silinder is die basisoppervlakte πr2\pi r^2.


M13Intermediêr

Onderwerp: Gelykvormige driehoeke — ontbrekende sy

Twee gelykvormige driehoeke het sye 3, 4, 53,\ 4,\ 5 en x, 8, 10x,\ 8,\ 10. Vind xx.

A) 8

B) 4

C) 5

D) 6

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Pas ooreenstemmende sye: 44 stem ooreen met 88, en 55 met 1010.

Stap 2 — Die skaalfaktor is dus 2.

Stap 3 — x=3×2=6x = 3 \times 2 = 6.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A ’n sy uit die ander driehoek gekopieer.

  • B die ongeskaalde 4 gebruik.

  • C die ongeskaalde 5 gebruik.

Onthou: Vind die skaalfaktor uit ’n paar wat jy kan sien, pas dit dan toe. Toets dit teen ’n tweede paar voordat jy dit gebruik — hier gee albei 2.


M14Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n ruit

’n Ruit het diagonale van lengte 1212 cm en 1616 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 96 cm²

B) 48 cm²

C) 144 cm²

D) 192 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — ’n Ruit se oppervlakte is die helfte van die produk van sy diagonale.

Stap 2 — 12×12×16\dfrac12 \times 12 \times 16.

Stap 3 — =96= 96 cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • B ’n kwart in plaas van ’n helfte gebruik.

  • C 12×1212 \times 12 gebruik.

  • D die diagonale vermenigvuldig sonder om te halveer.

Onthou: 12d1d2\dfrac12 d_1 d_2 werk vir enige vierhoek waarvan die diagonale mekaar loodreg sny — ruit, vierkant, vlieër.


M15Gevorderd

Onderwerp: Skuinssy van ’n reghoekige gelykbenige driehoek

’n Reghoekige gelykbenige driehoek het regsye van 77 cm elk. Vind die skuinssy.

A) 7 cm

B) 737\sqrt{3} cm

C) 727\sqrt{2} cm

D) 14 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Pythagoras met gelyke regsye: c2=72+72=98c^2 = 7^2 + 7^2 = 98.

Stap 2 — c=98=49×2c = \sqrt{98} = \sqrt{49 \times 2}.

Stap 3 — =72= 7\sqrt2 cm.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die regsy, nie die skuinssy nie.

  • B 737\sqrt3 hoort by ’n 30-60-90-driehoek.

  • D die regsye opgetel.

Onthou: In ’n 45-45-90-driehoek is die skuinssy altyd 2\sqrt2 maal ’n regsy. Om die driehoek te herken spaar die hele berekening.


M16Intermediêr

Onderwerp: Totale buite-oppervlakte van ’n silinder

’n Silinder het radius 33 cm en hoogte 1010 cm. Vind sy totale buite-oppervlakte in terme van π\pi.

A) 18π18\pi cm²

B) 78π78\pi cm²

C) 60π60\pi cm²

D) 30π30\pi cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — Totale oppervlakte van ’n silinder: twee sirkels plus die geboë kant.

Stap 2 — 2πr2=2π(9)=18π2\pi r^2 = 2\pi(9) = 18\pi, en 2πrh=2π(3)(10)=60π2\pi r h = 2\pi(3)(10) = 60\pi.

Stap 3 — 18π+60π=78π18\pi + 60\pi = 78\pi cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • A net die twee ente.

  • C net die geboë oppervlakte.

  • D een ent en die helfte van die geboë oppervlakte gebruik.

Onthou: TOTALE oppervlakte verg albei ente ÉN die geboë kant: 2πr2+2πrh2\pi r^2 + 2\pi r h. As die vraag 'geboë' of 'oop' sê, laat die ente uit.


M17Basies

Onderwerp: Middelpunt van ’n segment

Vind die middelpunt van die segment wat (3, 4)(3,\ -4) en (7, 8)(-7,\ 8) verbind.

A) (3, 4)(-3,\ 4)

B) (2, 2)(2,\ -2)

C) (2, 2)(-2,\ 2)

D) (0, 0)(0,\ 0)

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Die middelpunt neem die gemiddeld van die koördinate.

Stap 2 — x=3+(7)2=42=2x = \dfrac{3 + (-7)}{2} = \dfrac{-4}{2} = -2.

Stap 3 — y=4+82=42=2y = \dfrac{-4 + 8}{2} = \dfrac{4}{2} = 2, wat (2, 2)(-2,\ 2) gee.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die tekens van albei koördinate omgeruil.

  • B die koördinate afgetrek in plaas van gemiddeld geneem.

  • D elke koördinaat met homself gemiddeld geneem.

Onthou: Middelpunt TEL OP en halveer; afstand en gradiënt TREK AF. Om die twee te meng is wat hier (2,2)(2, -2) oplewer.


M18Intermediêr

Onderwerp: Binnehoek van ’n reëlmatige seshoek

Vind die binnehoek van ’n reëlmatige seshoek.

A) 60°

B) 150°

C) 135°

D) 120°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Die binnehoeke van ’n nn-sydige veelhoek tel op tot (n2)×180°(n-2) \times 180°.

Stap 2 — Vir ’n seshoek: 4×180°=720°4 \times 180° = 720°.

Stap 3 — Reëlmatig beteken almal gelyk: 720°÷6=120°720° \div 6 = 120°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 60°60° is die BUITEHOEK van ’n reëlmatige seshoek.

  • B 150°150° hoort by ’n reëlmatige 12-hoek.

  • C 135°135° hoort by ’n reëlmatige agthoek.

Onthou: Binnehoek ++ buitehoek =180°= 180° by elke hoekpunt, en die buitehoeke van enige veelhoek tel op tot 360°360°. Dus 360÷6=60360 \div 6 = 60, en 18060=120180 - 60 = 120.


M19Intermediêr

Onderwerp: Booglengte

’n Sirkel het radius 1010 cm. Vind die booglengte wat deur ’n hoek van 90°90° onderspan word.

A) 5π5\pi cm

B) 4π4\pi cm

C) 2.5π2.5\pi cm

D) 10π10\pi cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Booglengte is ’n breuk van die omtrek: 90360=14\dfrac{90}{360} = \dfrac14.

Stap 2 — Omtrek =2π(10)=20π= 2\pi(10) = 20\pi.

Stap 3 — 14×20π=5π\dfrac14 \times 20\pi = 5\pi cm.

Waarom die ander verkeerd is:

  • B 90360\dfrac{90}{360} van 16π16\pi gebruik.

  • C ’n agtste van die omtrek geneem.

  • D die helfte geneem.

Onthou: Booglengte gebruik die OMTREK 2πr2\pi r; sektoroppervlakte gebruik die OPPERVLAKTE πr2\pi r^2. Dieselfde breuk, ander formule.


M20Basies

Onderwerp: Volume van ’n reghoekige prisma

’n Reghoekige prisma het afmetings 55 cm ×\times 33 cm ×\times 99 cm. Vind sy volume.

A) 45 cm³

B) 135 cm³

C) 120 cm³

D) 90 cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — Volume van ’n reghoekige prisma is lengte ×\times breedte ×\times hoogte.

Stap 2 — 5×3×95 \times 3 \times 9.

Stap 3 — =135= 135 cm³.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A net twee van die drie afmetings vermenigvuldig.

  • C 5×3×85 \times 3 \times 8 gebruik.

  • D 5×2×95 \times 2 \times 9 gebruik.

Onthou: Vermenigvuldig al drie afmetings. As die antwoord in cm³ is, moes drie lengtes vermenigvuldig gewees het.


M21Intermediêr

Onderwerp: Gradiënt van ’n lyn

Vind die gradiënt van die lyn deur (1, 3)(-1,\ 3) en (3, 1)(3,\ -1).

A) 1-1

B) 11

C) 2-2

D) 22

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Gradiënt =y2y1x2x1= \dfrac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}.

Stap 2 — =133(1)=44= \dfrac{-1 - 3}{3 - (-1)} = \dfrac{-4}{4}.

Stap 3 — =1= -1.

Waarom die ander verkeerd is:

  • B die minusteken verloor.

  • C 42\dfrac{-4}{2} gebruik.

  • D omgekeer en die teken laat val.

Onthou: Hou die punte in dieselfde volgorde bo en onder. Die dubbele negatief onder, 3(1)=43 - (-1) = 4, is waar dit gewoonlik skeefloop.


M22Gevorderd

Onderwerp: Raaklynlengte vanaf ’n punt buite die sirkel

Vanaf ’n punt buite die sirkel is die afstand na die middelpunt 1717 cm. Die radius van die sirkel is 88 cm. Vind die lengte van die raaklyn.

A) 9

B) 12

C) 15

D) 17

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — ’n Raaklyn ontmoet die radius by 90°90°, dus vorm die radius, die raaklyn en die lyn na die middelpunt ’n reghoekige driehoek.

Stap 2 — Die 17 cm-lyn na die middelpunt is die skuinssy.

Stap 3 — t=17282=28964=225=15t = \sqrt{17^2 - 8^2} = \sqrt{289 - 64} = \sqrt{225} = 15.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 17817 - 8 gebruik.

  • B die 8-15-17-drietal gebruik maar die verkeerde lid gekies.

  • D die skuinssy herhaal.

Onthou: Raaklyn ⟂ radius is wat hierdie ’n reghoekige-driehoek-vraag maak. Die afstand na die MIDDELPUNT is altyd die skuinssy, dus trek jy af.


M23Intermediêr

Onderwerp: Pythagoras-drietal 8-15-17

’n Reghoekige driehoek het regsye van 88 cm en 1515 cm. Vind die skuinssy.

A) 16 cm

B) 17 cm

C) 16.5 cm

D) 19 cm

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — Pythagoras: c2=82+152=64+225=289c^2 = 8^2 + 15^2 = 64 + 225 = 289.

Stap 2 — c=289c = \sqrt{289}.

Stap 3 — =17= 17 cm.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 289\sqrt{289} afgerond.

  • C die gemiddeld van die twee regsye geneem.

  • D die regsye opgetel en 4 afgetrek.

Onthou: 8-15-17 is die derde algemene Pythagoras-drietal. Die skuinssy moet albei regsye oorskry maar minder as hulle som wees.


M24Intermediêr

Onderwerp: Oppervlakte van ’n trapesium

’n Trapesium het ewewydige sye van 66 cm en 1010 cm, en ’n hoogte van 44 cm. Vind sy oppervlakte.

A) 16 cm²

B) 24 cm²

C) 28 cm²

D) 32 cm²

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Oppervlakte van ’n trapesium: 12(a+b)h\dfrac12(a + b)h — die gemiddeld van die ewewydige sye, maal die hoogte.

Stap 2 — 12(6+10)(4)=12(16)(4)\dfrac12(6 + 10)(4) = \dfrac12(16)(4).

Stap 3 — =32= 32 cm².

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 12(6+10)\dfrac12(6+10) gebruik en gestop.

  • B net die korter ewewydige sy gebruik.

  • C die sye gemiddeld geneem maar ’n hoogte van 3.5 gebruik.

Onthou: Tel die ewewydige sye op, halveer, vermenigvuldig met die hoogte. Die hoogte is die LOODREGTE afstand, nooit ’n skuins sy nie.


M25Gevorderd

Onderwerp: Volumeverhouding van gelykvormige voorwerpe

Twee gelykvormige voorwerpe het ’n lineêre skaalfaktor van 4:14:1. Die volume van die kleiner voorwerp is 33 cm³. Vind die volume van die groter voorwerp.

A) 12 cm³

B) 48 cm³

C) 192 cm³

D) 64 cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Volumes van gelykvormige liggame skaal met die KUBUS van die lineêre faktor.

Stap 2 — Lineêr 4:14:1 gee volume 64:164:1.

Stap 3 — 3×64=1923 \times 64 = 192 cm³.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die lineêre faktor 4 direk gebruik.

  • B die OPPERVLAKTE-faktor 1616 gebruik.

  • D die skaalfaktor 434^3 gerapporteer in plaas van die volume.

Onthou: kk vir lengtes, k2k^2 vir oppervlaktes, k3k^3 vir volumes. ’n Faktor van 4 vermenigvuldig volume met 64, nie met 4 nie.


M26Intermediêr

Onderwerp: Omtrekshoekstelling

’n Middelpuntshoek is 100°100°. Vind die omtrekshoek wat dieselfde boog onderspan.

A) 50°

B) 100°

C) 25°

D) 200°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Die hoek by die middelpunt is twee keer die hoek by die omtrek op dieselfde boog.

Stap 2 — Dus is 100°100° twee keer die omtrekshoek.

Stap 3 — Omtrekshoek =50°= 50°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • B die middelpunthoek gekopieer.

  • C gekwarteer in plaas van gehalveer.

  • D verdubbel in plaas van gehalveer.

Onthou: Middelpunthoek == 2 ×\times omtrekshoek, op DIESELFDE boog. Om van die middelpunt na die omtrek te gaan beteken halveer.


M27Intermediêr

Onderwerp: Koordevierhoek

In ’n koordevierhoek is een hoek 110°110°. Vind die teenoorstaande hoek.

A) 60°

B) 80°

C) 110°

D) 70°

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: D

Verduideliking

Stap 1 — Teenoorstaande hoeke van ’n koordevierhoek is supplementêr.

Stap 2 — 180°110°180° - 110°.

Stap 3 — =70°= 70°.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 170°110°170° - 110° gebruik.

  • B 190°110°190° - 110° gebruik.

  • C aanvaar teenoorstaande hoeke is GELYK — dit is ’n parallelogram.

Onthou: In ’n koordevierhoek TEL teenoorstaande hoeke OP tot 180°180°. In ’n parallelogram is hulle gelyk. Die twee is maklik om te verwar en gee verskillende antwoorde.


M28Gevorderd

Onderwerp: Loodregte afstand vanaf die middelpunt na ’n koord

’n Sirkel het radius 1313 cm. ’n Koord van lengte 2424 cm word getrek. Vind die loodregte afstand vanaf die middelpunt na die koord.

A) 8

B) 5

C) 7

D) 6

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: B

Verduideliking

Stap 1 — Die loodlyn vanaf die middelpunt HALVEER die koord, dus is die halwe koord 12 cm.

Stap 2 — Dit gee ’n reghoekige driehoek met skuinssy 13 (die radius) en een regsy 12.

Stap 3 — d=132122=169144=25=5d = \sqrt{13^2 - 12^2} = \sqrt{169 - 144} = \sqrt{25} = 5.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A die volle koord van 24 êrens gebruik, of die 8-15-17-drietal.

  • C ’n halwe koord van 11 gebruik.

  • D 169133\sqrt{169 - 133} gebruik.

Onthou: Halveer die koord eerste — dit is wat die reghoekige driehoek maak. Om te vergeet om te halveer is die fout waarom hierdie vraag gebou is.


M29Gevorderd

Onderwerp: Vergelyking van ’n ewewydige lyn

Vind die vergelyking van die lyn ewewydig aan y=3x7y = 3x - 7 wat deur (2, 1)(2,\ 1) gaan.

A) y=3x+5y = 3x + 5

B) y=3x+1y = 3x + 1

C) y=3x5y = 3x - 5

D) y=x5y = x - 5

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: C

Verduideliking

Stap 1 — Ewewydige lyne het gelyke gradiënte, dus m=3m = 3.

Stap 2 — Vervang (2,1)(2, 1) in y=3x+cy = 3x + c: 1=6+c1 = 6 + c.

Stap 3 — c=5c = -5, dus y=3x5y = 3x - 5.

Waarom die ander verkeerd is:

  • A 1=6+c1 = 6 + c as c=+5c = +5 opgelos.

  • B die yy-koördinaat as die afsnit gebruik.

  • D die gradiënt verander.

Onthou: Ewewydig beteken DIESELFDE gradiënt. Daarna is een punt al wat jy nodig het om cc te vind — vervang en los op.


M30Intermediêr

Onderwerp: Volume van ’n keël

’n Keël het basisradius 66 cm en hoogte 77 cm. Vind sy volume in terme van π\pi.

A) 84π84\pi cm³

B) 126π126\pi cm³

C) 42π42\pi cm³

D) 252π252\pi cm³

Wys die uitgewerkte oplossing

Antwoord: A

Verduideliking

Stap 1 — Volume van ’n keël is 13πr2h\dfrac13 \pi r^2 h.

Stap 2 — r2=36r^2 = 36, dus πr2h=36×7×π=252π\pi r^2 h = 36 \times 7 \times \pi = 252\pi.

Stap 3 — 13×252π=84π\dfrac13 \times 252\pi = 84\pi cm³.

Waarom die ander verkeerd is:

  • B 12\dfrac12 in plaas van 13\dfrac13 gebruik.

  • C deur 6 gedeel.

  • D die 13\dfrac13 vergeet — dit is die SILINDER met dieselfde afmetings.

Onthou: ’n Keël is presies een derde van die silinder wat dit bevat. Om die 13\dfrac13 te vergeet gee ’n antwoord wat drie keer te groot is.


Uit Die Volledige NBT Wiskunde Oefenboek deur Eben Roux — laai die volledige 811-bladsy-PDF af. Vry om te deel, volledig en ongewysig.